Γιούργκεν Χάμπερμας: «Η Ευρώπη μεταξύ παράλυσης και διάλυσης»

 

ΒΗΜΑ

Ο γερμανός φιλόσοφος θεωρεί καταστροφική μια διάλυση της ΕΕ και τονίζει ότι το ευρωπαϊκό μέλλον βρίσκεται στην πολιτική ένωση των χωρών.

 Γερμανοί διανοούμενοι εξέφρασαν πρόσφατα αμφιβολίες και επικρίσεις για τον μαρασμό και την έλλειψη δημοτικότητας του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Η επιστροφή στο έθνος-κράτος είναι αναπόφευκτη; Οι ημέρες του κοινού νομίσματος είναι μετρημένες; Στα 85 του, ο γερμανός φιλόσοφος Γιούργκεν Χάμπερμας λέει σε συνέντευξή του στον «Monde» ότι δεν έχει χάσει τις ελπίδες του για την ΕΕ.

Ο γερμανός φιλόσοφος Εντμουντ Χούσερλ έλεγε ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος που απειλεί την Ευρώπη είναι η κόπωση. Αυτό ισχύει σήμερα;

«Ναι, ο όρος "κόπωση" μου φαίνεται κατάλληλος: τόσο από πολιτική όσο και από οικονομική άποψη, η ΕΕ και ιδίως η ευρωζώνη βυθίζονται σε μια δίνη προβλημάτων για τα οποία είναι υπεύθυνες οι ίδιες. Την ατμόσφαιρα "κόπωσης", που επί χρόνια μετριάζει τον ενθουσιασμό, θα τη χαρακτήριζα σαν ένα μοιραίο μείγμα παράλυσης και διάλυσης».
Τι πιστεύετε για τις φωνές της Αριστεράς που ζητούν να εγκαταλείψουμε το ευρώ;

«Η επιστροφή στα εθνικά νομίσματα συνιστά καταστροφικό σενάριο, σύμφωνα με τους οικονομολόγους. Ως κοινωνιολόγος, δεδομένης της προχωρημένης ολοκλήρωσης των κοινωνιών και των οικονομιών μας δεν είμαι σε θέση ούτε καν να φανταστώ ότι μπορούμε ακόμη και να εξετάζουμε μια τέτοια ριζοσπαστική διάλυση. Η μοναδική οδός σωτηρίας για το κοινωνικό κράτος στην Ευρώπη είναι, κατά την άποψή μου, να περάσουμε από το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα σε μια πολιτική ένωση».

Η σαρία και ο δυτικός άνθρωπος

Του Αντώνιου Καραμπατζού, http://booksjournal.gr

Και ενώ το Ισλαμικό Κράτος επιβάλλει τη σαρία στις περιοχές που καταλαμβάνει, η χώρα μας παραμένει το μοναδικό μάλλον ευρωπαϊκό κράτος που ανέχεται την εφαρμογή της σαρίας εντός της επικράτειάς του και συνακόλουθα την καταπίεση που αυτή συνεπάγεται ιδίως για τις γυναίκες μουσουλμανικού θρησκεύματος. Η ανοχή αυτή ισχύει αποκλειστικά και μόνον για την περιοχή της Δυτικής Θράκης. [αναδημοσίευση από τον Books' Journal 37, Σεπτέμβριος 2014).

Η πόλη Ρακκά της βόρειας Συρίας είναι μία από τις πόλεις που, εδώ και καιρό, ελέγχει στην ευρύτερη περιοχή η οργάνωση Ισλαμικό Κράτος του Ιράκ και του Λεβάντε (ISIS), η ισχυρότερη πλέον ομάδα ακραίων ενόπλων ισλαμιστών. Η οργάνωση έχει μετατρέψει τη Ρακκά σε βασικό στρατηγείο των πολεμικών της επιχειρήσεων, ένοπλες δε ισλαμικές «πολιτοφυλακές» έχουν επιβάλει ένα καθεστώς τρόμου στην πόλη, περιπολώντας διαρκώς και θεωρώντας χρέος τους να εφαρμόζουν άτεγκτα τον ιερό ισλαμικό νόμο, την περίφημη σαρία. Σε μία τηλεοπτική λήψη, μάλιστα, ένας ημιπαράφρων πολιτοφύλαξ εμφανίζεται υπερήφανος που επιπλήττει μουσουλμάνο «αδελφό» για τον τρόπο με τον οποίο είναι ενδεδυμένη η σύζυγός του, αφήνοντας εν συνεχεία αυτάρεσκα το υπονοούμενο ότι όπου δεν πίπτει λόγος έρχεται η σειρά των όπλων να μιλήσουν. Είναι σαφές ότι κυρίως στο βόρειο Ιράκ και στη βόρεια Συρία η ισλαμική βία αρχίζει να λαμβάνει πλέον ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Η ISIS, με την αφειδή χρηματοδότηση αραβικών κρατών που παλαιότερα θεωρούνταν φιλικά προς τη Δύση, επιδιώκει την εξόντωση των πάσης φύσεως και ομολογίας «απίστων», με σκοπό την εγκαθίδρυση ενός μεγάλου χαλιφάτου, όπου θα δεσπόζει η τήρηση του ιερού ισλαμικού νόμου – υπό το πρίσμα της ισλαμικής παραδόσεως, βρισκόμαστε εν προκειμένω στον οίκο του Πολέμου, όπου οι άπιστοι, οι άθεοι και οι ειδωλολάτρες πρέπει να τεθούν, διά του «ιερού πολέμου» (τζιχάντ), υπό το κράτος της αληθινής πίστεως (βλ. Αλέξανδρο Καριώτογλου, σ. 27). Και όλα αυτά τη στιγμή που η ΕΕ ασχολείται με έναν άσκοπο εμπορικό πόλεμο που άνοιξε με τη Ρωσία, ένεκα μιας ανιστόρητης προσέγγισης του ουκρανικού ζητήματος.

Ζακ Αταλί: Αν ταπεινώσουμε κι άλλο Ρώσους, Αραβες και Τούρκους θα το πληρώσουμε ακριβά

www.iefimerida.gr

Είναι εξαιρετικά επείγον η Δύση να υιοθετήσει με τους Αραβες, τους Τούρκους και τους Ρώσους την ίδια στάση που είχε με την Γερμανία το 1945: να τους λαμβάνει υπόψιν, να μη διακόψει τις σχέσεις μαζί τους, να τους διατηρήσει στους κύκλους της εξουσίας και να τους προτείνει κοινά προγράμματα, γράφει ο Γάλλος πολιτικός αναλυτής Ζακ Αταλί, σε ένα άρθρο του που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό L'Express, με τίτλο «Η γεωπολιτική της ταπείνωσης». Ο Ζακ Ατταλί κρούει τον κώδωνα του κινδύνου και προειδοποιεί ότι «η γεωπολιτική της ταπείνωσης» μπορεί να οδηγήσει την Ευρώπη σε έναν τρίτο παγκόσμιο πόλεμο. Μια στοχευμένη και αποκαλυπτική ανάλυση.

Γράφει στο άρθρο του:

«Είναι εξαιρετικά επείγον η Δύση να υιοθετήσει με τους Αραβες, τους Τούρκους και τους Ρώσους την ίδια στάση που είχε με την Γερμανία το 1945: να τους λαμβάνει υπόψιν, να μη διακόψει τις σχέσεις μαζί τους, να τους διατηρήσει στους κύκλους της εξουσίας και να τους προτείνει κοινά προγράμματα. Γιατί στις σχέσεις μεταξύ ανθρώπων, όπως και μεταξύ Εθνών, η ταπείνωση μπορεί να οδηγήσει σε πράξεις απελπισίας και σε ανεπίλυτους πολέμους. Είναι λοιπόν σημαντικό να μην ταπεινώνουμε τους άλλους, να τους σεβόμαστε. Και αν υπήρξε ταπείνωση, αν η επαφή έχει χαθεί, πρέπει να την ξαναβρούμε, τουλάχιστον όσο είναι ακόμη εφικτός ο διάλογος με τον ταπεινωμένο και όσο αυτός δεν έχει ακόμη γίνει απλησίαστος εχθρός που μόνο με τη δύναμη των όπλων μπορεί να τον βλάψουμε.

Οταν το μίσος είναι ισχυρότερο από τη θέληση

Του Βίκτωρα Ισαάκ Ελιέζερ*, Εφημερίδα των Συντακτών

Το μεγαλύτερο έγκλημα που διαπράττει η Χαμάς είναι εναντίον των ίδιων των Παλαιστινίων. Διότι ακριβώς το μίσος εναντίον του Ισραήλ είναι ισχυρότερο από τη θέληση για τη δημιουργία ανεξάρτητου κράτους δίπλα του.

Με τον ανηλεή πόλεμο που διεξάγει η Χαμάς για την εξαφάνιση του Ισραήλ έχει πετύχει δύο στόχους. Ο πρώτος, συνίσταται στο γεγονός ότι αποτρέπει κάθε δυνατότητα επίτευξης λύσης που θα προβλέπει δύο κράτη για δύο λαούς. Καμία ισραηλινή κυβέρνηση, δεξιά ή αριστερή, δεν θα συμφωνήσει στη δημιουργία ενός παλαιστινιακού κράτους με τη Χαμάς πρωταγωνιστή των εξελίξεων. Διότι εάν οι ρουκέτες από τη Γάζα είναι επικίνδυνες για την ασφάλεια των Ισραηλινών πολιτών στο νότιο και κεντρικό Ισραήλ, οι ρουκέτες από τις παλαιστινιακές πόλεις Ραμάλα και Ιεριχώ θα μπορούσαν να επιφέρουν τον βίαιο διαμελισμό της χώρας και θα έθετε τους κατοίκους της σε καθεστώς μόνιμης ομηρίας. Το μεγαλύτερο έγκλημα, όμως, που διαπράττει η Χαμάς είναι εναντίον των ίδιων των Παλαιστινίων. Διότι ακριβώς το μίσος εναντίον του Ισραήλ είναι ισχυρότερο από τη θέληση για τη δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους δίπλα στο Ισραήλ. Οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν αποχωρήσει από τη Λωρίδα της Γάζας, και από το 2005 την εξουσία είχε αναλάβει η Παλαιστινιακή Αρχή. Το 2007, οι δυνάμεις της Φατάχ, δηλαδή ο πυρήνας της PLO και της Παλαιστινιακής Αρχής, εκδιώκονται από τη Χαμάς, εκατοντάδες Παλαιστίνιοι εκτελούνται εν ψυχρώ και επιβάλλεται θεοκρατικό καθεστώς τύπου Ιράν. Το Ισραήλ επέβαλε πράγματι τον αποκλεισμό της Γάζας (εκτός τροφίμων και ιατροφαρμακευτικού εξοπλισμού), αφού η ίδια η Χαμάς απειλούσε και έπληττε με ρουκέτες τον άμαχο πληθυσμό του Ισραήλ απορρίπτοντας κάθε διαπραγμάτευση που γινόταν μεταξύ της ισραηλινής κυβέρνησης και της Παλαιστινιακής Αρχής. Και βέβαια, όσοι συγκρίνουν τη Γάζα με το Αουσβιτς δεν διαφέρουν σε τίποτε από τους πλέον αισχρούς αρνητές του Ολοκαυτώματος.

Η γαλλική κρίση αντανακλά την ευρωπαϊκή συμφορά

 Του Howard Davis, Financial Times, www.euro2day.gr/

Το σοσιαλιστικό πείραμα της Γαλλίας, η πολιτική βόμβα στα χέρια του Ολάντ και οι ανησυχίες για την ανάκαμψη της ευρωζώνης. Μάταια η προσπάθεια της Γαλλίας να ακολουθήσει το Βερολίνο.

Μόλις τα τελευταία στοιχεία για το ΑΕΠ της Γαλλίας έγιναν γνωστά, δείχνοντας ότι η οικονομία έμεινε στάσιμη το δεύτερο τρίμηνο, ήταν ξεκάθαρο ότι η νέα πολιτική σεζόν για τον Φρανσουά Ολάντ και τη νέα κυβέρνηση του Μ. Βαλς θα ήταν πολύ δύσκολη. Η απόφαση του προέδρου, όμως, να διαλύσει και να ανασχηματίσει την κυβέρνηση υπό τον ίδιο πρωθυπουργό ήταν μια έκπληξη. Η πρώτη κυβέρνηση Βαλς άντεξε 147 ημέρες. Όταν κάποιος αρχίσει να μετρά τη ζωή των κυβερνήσεων με ημέρες, τότε ένα άρωμα της Τέταρτης Δημοκρατίας αναδίδεται στον αέρα. Το γεγονός ότι η παραίτηση της κυβέρνησης έγινε 70 ακριβώς χρόνια από την ημέρα που ο Ντε Γκολ (με λίγη βοήθεια από τους φίλους του) απελευθέρωσε το Παρίσι υπογραμμίζει τη διαφορά μεταξύ των δύο ανδρών. Φαίνεται ότι το μόνο κοινό που έχει ο Ολάντ με τον στρατηγό είναι η συνήθεια να καλεί τους νέους πρωθυπουργούς να υπογράψουν μία χωρίς ημερομηνία επιστολή παραίτησης όταν παίρνουν τα κλειδιά του πρωθυπουργικού γραφείου.

Ο Νταβίντ Γκρόσμαν και το πένθος της Ιστορίας

 BHMA

Μετά τον χαμό του γιου του, συνέθεσε μια παναθρώπινη ελεγεία για την απώλεια ενώ το 2012 με ανοιχτή επιστολή στον Νετανιάχου ζητούσε να επαναπροσδιορίσει τη στάση του απέναντι στους Παλαιστίνιους

Το φθινόπωρο του 2012 ο ισραηλινός συγγραφέας Νταβίντ Γκρόσμαν απηύθυνε, μέσω της εφημερίδας «Haaretz», ανοιχτή επιστολή στον σημερινό πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου - οι δυο τους ανήκουν σε διαμετρικά αντίθετους πολιτικούς χώρους - με την οποία τον καλούσε, στη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου μάλιστα, να επαναπροσδιορίσει συνολικά την στάση του απέναντι στους Παλαιστίνιους. Ο τίτλος της επιστολής του προοδευτικού Γκρόσμαν προς τον συντηρητικό Νετανιάχου ήταν: «Είναι ώρα να μιλήσετε με τον Αμπάς». Ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής είχε εκφράσει τότε, με συνέντευξή του στην ισραηλινή τηλεόραση, την επιθυμία του να επισκεφθεί ξανά τη γενέθλια πόλη του (Σαφέντ) η οποία σήμερα βρίσκεται σε ισραηλινό έδαφος.

Πολυπρόσωπη Ακροδεξιά

Της Βασιλικής Γεωργιάδου*, Εφημερίδα των Συντακτών

 Bρισκόμαστε μερικές εβδομάδες πριν τις Ευρωεκλογές και σχεδόν σε όλα τα «σενάρια» που βλέπουν το φως της δημοσιότητας προβλέπεται άνοδος της Ακροδεξιάς. Την ίδια ώρα οι συζητήσεις και τα δημοσιεύματα πάνω στο θέμα αυξάνονται. Σε πρόσφατο συνέδριο του Ομοσπονδιακού Κέντρου για την Πολιτειακή Παιδεία (BpB) που οργανώθηκε στην Κολονία, ειδικοί στο ζήτημα της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς ανέλυσαν την πολυμορφία του φαινομένου. Η πολιτική γεωγραφία της περιοχής δεξιότερα της κατεστημένης Δεξιάς περιλαμβάνει ευρωσκεπτικιστές, υπερεθνικιστές, εθνικολαϊκιστές, αντιισλαμιστές, εξτρεμιστές, παραστρατιωτικές μιλίτσιες που κινούμενοι στην ίδια πολιτική αρένα διεκδικούν την υποστήριξη του Ευρωπαίου ψηφοφόρου. Την πολυμορφία στο δεξιό άκρο του κομματικού φάσματος επιχειρεί να αποτυπώσει μια έκδοση (Νοέμβριος 21013) ενός τόμου με τίτλο Τα μεταβαλλόμενα πρόσωπα του λαϊκισμού του Ιδρύματος για τις Ευρωπαϊκές Προοδευτικές Σπουδές (FEPS). Πρόκειται για ένα βιβλίο που συνδυάζει τη ματιά επαγγελματιών της πολιτικής και ειδικών της πολιτικής επιστήμης στην ανάλυση του νεολαϊκιστικού φαινομένου. Στην εισαγωγή του στο βιβλίο ο Μάσιμο Ντ’Αλέμα αναφέρεται σε μια συστημική κρίση που είναι σε εξέλιξη τροφοδοτώντας την άνοδο της πληθυντικής Ακροδεξιάς: ο εκφυλισμός των μαζικών κομμάτων (και όχι μόνο των εργατικών και σοσιαλδημοκρατικών) αφενός και η συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους και της αγοράς εργασίας αφετέρου δημιουργούν ευκαιρίες για την Ακροδεξιά.

Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης. Η οικονομία είναι το αίτιο και η πολιτική το αιτιατό

 Του Βασίλη Καραγιάννη, Athens Voice

Έχουμε καλά νέα για την οικονομία των ΗΠΑ. Τα καλά νέα στις ΗΠΑ, επηρεάζουν θετικά την ΕΕ και κατ’ επέκταση και την ελληνική οικονομία.Πιο συγκριμένα, η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) προχώρησε σε μία επιπλέον μείωση του μηνιαίου προγράμματος παροχής ρευστότητας προς την αμερικάνικη οικονομία (από τα $65 στα $55δις). Οι ανακοινώσεις αποτελούν απόδειξη των θετικών εξελίξεων για την αμερικανική οικονομία, η οποία φαίνεται ότι επεκτείνεται χωρίς την ανάπτυξη πληθωριστικών πιέσεων. Επίσης, οι ανακοινώσεις φέρνουν ένα βήμα πιο κοντά, τον τερματισμό του προγράμματος παροχής ρευστότητας και την αύξηση των αμερικάνικων επιτοκίων. Οι περισσότεροι αναλυτές μάλιστα τοποθετούν χρονικά κατά το 1ο μισό του 2015, την αύξηση των επιτοκίων δολαρίου. Όπως αναμενόταν, η αύξηση των επιτοκίων του δολαρίου καθιστά τις επενδύσεις στις ΗΠΑ πιο ελκυστικές, λόγω και του συγκριτικά χαμηλότερου ρίσκου σε σχέση με αυτό των αναδυόμενων αγορών. Στο πλαίσιο της επέκτασης της οικονομικής δραστηριότητας της οικονομίας των ΗΠΑ, προκαλείται φυγή κεφαλαίων από τις αναδυόμενες αγορές προς τις ΗΠΑ. Με λίγα λόγια, από τον περασμένο Μάιο, οπότε πρώτο-ανακοινώθηκαν οι προθέσεις της Fed, έχουμε την ακριβώς αντίθετη μετακίνηση κεφαλαίων σε σχέση με ότι συνέβαινε στην παγκόσμια οικονομία από το 2008.

Το μανιφέστο των έντεκα: Προς μια Ένωση του Ευρώ

Το παρακάτω μανιφέστο του Ομίλου Γκλίνεκερ θα δημοσιευθεί στο τεύχος Απριλίου της Athens Review of Books. Το μανιφέστο αυτό υπογράφηκε αρχικά από τους Άρμιν φον Μπογκντάντυ (Max-Planck-Institut for Comparative Law and International Law), Κρίστιαν Κάλλις (FU Berlin), Χέντρικ Εντερλάιν (Hertie School of Governance), Μαρσέλ Φράτσερ (DIW), Κλέμενς Φούεστ (ZEW), Φραντς Σ. Μάγερ (Uni Bielefeld), Ντανιέλα Σβάρτσερ (SWP), Μαξιμίλιαν Στάινμπάις (Verfassungsblog), Κονστάντσε Στέλτσενμύλλερ (German Marshall Fund), Γιάκομπ φον Βαϊτσέκερ (Thüringer Wirtschaftsministerium), Γκούντραμ Βολφ (Bruegel)

Κρίση, ποια κρίση;

Αν κρίνουμε από το δημόσιο αίσθημα που επικρατεί στη Γερμανία, δεν υπάρχει ιδιαίτερος λόγος να ανησυχούμε για το μέλλον της Ευρώπης. Η περίοδος του φόβου ότι το ευρώ θα καταρρεύσει είναι πλέον μια μακρινή ανάμνηση. Οι χρηματοοικονομικές αγορές έχουν ηρεμήσει. Τα «σχεδιαστικά προβλήματα» της νομισματικής ένωσης φαίνεται να έχουν αντιμετωπιστεί με πρόχειρες επισκευές, και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χέρμαν βαν Ρομπάι δήλωσε ευθαρσώς ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη ότι «η ύπαρξη του ευρώ δεν διατρέχει πλέον κανέναν κίνδυνο».       Θεωρούμε πως αυτή η εκτίμηση είναι τελείως λανθασμένη. Δεν υπάρχει λόγος εφησυχασμού. Αντιθέτως, ο εφησυχασμός με τον οποίο μεγάλο μέρος της γερμανικής κοινής γνώμης αντιμετωπίζει την κρίση του ευρώ εκτός από ανυπόστατη είναι και επικίνδυνη. Δεν έχει επιλυθεί κανένα από τα δομικά προβλήματα που προκάλεσαν την κρίση του ευρώ: ούτε η τραπεζική κρίση, ούτε η κρίση του δημόσιου χρέους, ούτε η κρίση ανταγωνιστικότητας. Τα προβλήματα του εθνικού χρέους συνεχίζουν να κλιμακώνονται. Οι τράπεζες είναι υπερφορτωμένες με απλήρωτα δάνεια, γεγονός που παραλύει τον ιδιωτικό τομέα. Στις χώρες που πλήττονται από την κρίση, μια ολόκληρη γενιά στερείται της δυνατότητας βιοπορισμού και είναι αποκλεισμένη από τις ευκαιρίες. Σε αυτές τις χώρες, τα άκρα του πολιτικού φάσματος ριζοσπαστικοποιούνται ολοένα και περισσότερο. Και η θέληση ανεύρεσης κοινών λύσεων για την ευρωζώνη φαίνεται να φθίνει ραγδαία. Εμείς –έντεκα γερμανοί οικονομολόγοι, νομικοί και πολιτικοί επιστήμονες– δεν μπορούμε να δεχθούμε τη νοοτροπία της κωλυσιεργίας και να στοιχηματίζουμε –με όλο και μεγαλύτερο ρίσκο– ότι η κρίση θα περάσει. Τα προβλήματα της Ευρώπης είναι δομικά και απαιτούν δομικές λύσεις. Παρ’ όλο που η συγκεκριμένη άποψη δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλής αυτή την περίοδο, είμαστε πεπεισμένοι ότι η νομισματική ένωση χρειάζεται βαθύτερη ενοποίηση. Ειδικότερα, χρειάζεται μια επαρκώς ισχυρή ευρωπαϊκή οικονομική διακυβέρνηση.

Πόσο μακριά θα πάει η κλειστή αριστερή στροφή της Νέας Υόρκης

Του Μάικλ Πάουελ, The New York Times, Αυγή, 9.11.13

In New York City’s Sharp Left Turn, Questions of Just How Far

Οι ψηφοφόροι της Νέας Υόρκης στράφηκαν αποφασιστικά αριστερά την Τρίτη, γυρίζοντας συλλογικά την πλάτη τους σε δύο δεκαετίες Ρεπουμπλικανών δημάρχων. Ο Μπιλ ντε Μπλάζιο, επίμονα προοδευτικός πολιτικός, που ανδρώθηκε την αριστερίζουσα δεκαετία του '80, είναι ο Δημοκρατικός δήμαρχος και σύμβολο αυτών των πολιτικών. Μίλησε κατ' επανάληψη για ένα επιχρυσωμένο παγκόσμιο κεφάλαιο, για ταξικές διαιρέσεις και ανισότητες, όπου τα παιδιά της μεσαίας και της εργατικής τάξης παλεύουν να βρουν δουλειά και ένα διαμέρισμα. Οι όρκοι του πως θα φορολογήσει τους πλούσιους για να φτιάξει παιδικούς σταθμούς για όλους και πως θα χαλιναγωγήσει τους ελέγχους που κάνει η αστυνομία, οι οποίοι εξαγριώνουν τους νέους μαύρους και λατίνους, ήταν οι δύο πυλώνες της προεκλογικής του εκστρατείας. Η συζήτηση προκάλεσε την ανησυχία κάποιων μεγαλοεπιχειρηματιών που είχαν συνηθίσει στην προσεκτική μεταχείριση του δημάρχου Μάικλ Μπλούμπεργκ. Όμως, μετά το κίνημα Occupy Wall Street, το μήνυμα βρήκε απήχηση στους ψηφοφόρους. (...) Το πόσο αριστερά θα γείρουν οι Δημοκρατικοί είναι μια συζήτηση που δεν τελειώνει ποτέ, ακόμη και όταν μερίδα των Δημοκρατικών επικρίνουν τον Ομπάμα ότι απομακρύνθηκε από τις βασικές αρχές του, άλλοι επιφυλάσσουν πως δεν θα κάνει πολύ αριστερή στροφή για να μην πέσει σε εκλογική άβυσσο. Αλλά για τους προοδευτικούς αυτής της πόλης η ευκαιρία να χαράξουν πολιτική στο μεγαλύτερο αστικό κέντρο των ΗΠΑ αποτελεί έμπνευση.

Emilio Gentile: Ανατομία του φασισμού

Από τον Θανάση Γιαλκέτση, Εφημερίδα των Συντακτών

Ο ιταλικός φασισμός ήταν το πρώτο «κόμμα-πολιτοφυλακή» που κατέκτησε την εξουσία σε μια φιλελεύθερη ευρωπαϊκή χώρα, με την ξεκάθαρη πρόθεση να καταλύσει την κοινοβουλευτική δημοκρατία και να οργανώσει με ολοκληρωτικό τρόπο την κοινωνία, υποτάσσοντάς την και ενσωματώνοντάς την στο κράτος, που επιβαλλόταν δεσποτικά ως απόλυτη και κυρίαρχη αξία. Ο Εμίλιο Τζεντίλε, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης La Sapienza, στο βιβλίο του «Φασισμός – Ιστορία και ερμηνεία» (Εκδόσεις Ασίνη, 2013), αναλύει τον ιταλικό φασισμό επισημαίνοντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που καθορίζουν την ιστορική μοναδικότητά του. Ο Τζεντίλε παρουσιάζει τον φασισμό «όπως υπήρξε ιστορικά, δηλαδή ως ένα πολιτικό φαινόμενο σύγχρονο, εθνικιστικό, επαναστατικό, ολοκληρωτικό, ρατσιστικό και ιμπεριαλιστικό, αποφασισμένο να καταστρέψει τον δημοκρατικό και φιλελεύθερο πολιτισμό, προτεινόμενο ως ριζοσπαστική εναλλακτική στις αρχές της ελευθερίας και της ισότητας». Με αφορμή την ιταλική έκδοση του βιβλίου του, ο Εμίλιο Τζεντίλε έδωσε στην εφημερίδα «L’Unità» τη συνέντευξη που ακολουθεί.

• Καθηγητή Τζεντίλε, ο φασισμός στηρίχθηκε σε έναν πολιτικό μύθο. Ωστόσο, ο Μουσολίνι ήταν ένας αμοραλιστής, ένας κυνικός ρεαλιστής, που διαμορφώθηκε στη σχολή του Μακιαβέλι, του Νίτσε και του Λε Μπον. Αξιοποιούσε τους μύθους ή πίστευε σε αυτούς;

- Υπάρχει μια αντίφαση. Αλλά είναι μια αντίφαση που χαρακτηρίζει τη νεότερη εποχή. Οι άνθρωποι των αρχών του εικοστού αιώνα γνωρίζουν ότι οι μύθοι είναι ψυχολογικές προβολές στην υπηρεσία ενορμήσεων και επιθυμιών.

Τα τρία συμβόλαια της οικονομίας

Του Jose Ignacio Torreblanca, El Pais, www.capital.gr

Η κοινωνία βασίζεται σε τρία συμβόλαια. Το πρώτο είναι μεταξύ των γενεών, το δεύτερο μεταξύ των τάξεων και το τρίτο μεταξύ των περιοχών. Αυτά τα τρία συμβόλαια εκφράζουν, όπως αρέσει στους Αμερικανούς να λένε, τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής.

Η πρόσφατη ανακοίνωση της ολλανδικής κυβέρνησης ότι το κράτος πρόνοιας θα πρέπει να αντικατασταθεί από μιαν απροσδιόριστη «συμμετοχική κοινωνία» μπορεί να είναι η είδηση της χρονιάς, ή τουλάχιστον αξίζει να είναι. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα πρωτοσέλιδα υπεραπλουστεύουν τα πράγματα ως συνήθως. Ωστόσο ο συναγερμός ηχεί: αν οι Ολλανδοί, οι οποίοι είναι ένα παράδειγμα του πλούτου, της αποτελεσματικότητας και της δημοκρατίας και νιώθουν σα στο σπίτι τους στον παγκοσμιοποιημένο κόσμο, κηρύξουν το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο ξεπερασμένο, τί μπορούμε να περιμένουμε σε πολιτικά ανάπηρες, κλειστές κοινωνίες όπως η δική μας; Πώς να μη μας πιάσει κατάθλιψη, αν μας πουν ότι το χάος που προκλήθηκε από τις πολιτικές λιτότητας θα σημάνει την έλλειψη βιωσιμότητας των κυρίων χαρακτηριστικών του κοινωνικού μοντέλου της ΕΕ, το οποίο  βλέπουμε ως μια φυσική προσδοκία για κάθε άτομο ή έθνος; Μήπως αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη θα πάψει πλέον να σημειώνει πρόοδο, έχει φτάσει σε ένα ανώτατο όριο και μπορεί μόνον να τα πάει χειρότερα πλέον;

Τρίτη και... φαρμακερή για την Ελλάδα

Tου Peter Spiegel, The Financial Times

Πώς διαμορφώνονται τα δεδομένα για το 3ο πακέτο. Η πίεση για οριστική λύση και η τακτική των αποφάσεων σε… δόσεις. Ποια είναι τα τέσσερα ορόσημα. Γιατί το πρωτογενές πλεόνασμα αιφνιδιάζει τους Ευρωπαίους. Τα σενάρια για το «μαξιλάρι» του ΤΧΣ.

Η Ελλάδα μπορεί να έχασε τη... δυνατότητα να οδηγήσει τις διεθνείς αγορές σε μια δίνη, αλλά γεγονότα που συνέβησαν μέσα στο καλοκαίρι δείχνουν πωςμπορεί ακόμα να τραντάξει την ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή. Η κυβέρνηση συνεργασίας της οποίας ηγείται ο Αντώνης Σαμαράς, ο κεντροδεξιός πρωθυπουργός, προσπαθεί απελπισμένα να κρατήσει την πλειοψηφία μετά από μια σειρά απώλειες που προήλθαν από τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε τις απολύσεις στον δημόσιο τομέα, στον οποίο περιλαμβανόταν και το κλείσιμο της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης τον Ιούνιο. Όμως η συζήτηση για την οικονομική κατάσταση της Ελλάδας έχει προκαλέσει και απρόσμενη ένταση στο εξωτερικό. Τον τελευταίο μήνα ανακάτεψε τις εκλογές στη Γερμανία, η οποία προσφέρει το 27% των πόρων του πακέτου διάσωσης της ευρωζώνης. Ο Β. Σόιμπλε, ο υπουργός Οικονομικών, παραδέχθηκε δημόσια αυτό που πολλοί είχαν ήδη πει ιδιωτικά: η Ελλάδα χρειάζεται ένα τρίτο πακέτο.

Στίγκλιτς: Ο «αργός θάνατος» της μεσαίας τάξης

www.euro2day.gr

Με μία αιχμηρή ομιλία στο συνέδριο AFL-CIO, ο νομπελίστας οικονομολόγος Τζόζεφ Στίγκλιτς προκάλεσε και πάλι έντονες συζητήσεις. Αυτήν τη φορά, στο στόχαστρό του βρέθηκε η ανισότητα, που για τον ίδιο είναι η εστία όλων των κακών της οικονομίας, και παρέθεσε στοιχεία που σοκάρουν. «Είμαι οικονομολόγος, μελετώ πώς λειτουργούν ή δεν λειτουργούν οι οικονομίες. Και για μένα είναι σαφές ότι η οικονομία μας είναι άρρωστη εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα. Ένας από τους λόγους είναι η ανισότητα», ανέφερε στην ομιλία του και συμπλήρωσε: «Όλοι γνωρίζουν τα στοιχεία: ενώ η παραγωγικότητα των Αμερικανών εργαζομένων εκτοξεύθηκε, οι μισθοί έμειναν στάσιμοι. Από το 1979 η παραγωγικότητα ανά ώρα ενισχύθηκε κατά 40%, αλλά οι μισθοί ελάχιστα μεταβλήθηκαν. Εν τω μεταξύ, το ανώτατο 1% παίρνει ποσοστό μεγαλύτερο από το 20% του ΑΕΠ». «Η Μεγάλη Ύφεση έκανε τα πράγματα χειρότερα. Ορισμένοι λένε ότι η ύφεση έληξε το 2009. Για τους περισσότερους Αμερικανούς όμως αυτό δεν είναι σωστό. Το 95% των κερδών από το 2009 μέχρι το 2012 απορροφήθηκε από το ανώτατο 1%. Οι υπόλοιποι, το 99% δηλαδή, ποτέ δεν ανέκαμψαν πραγματικά.

Ο κόσμος αλλάζει δραματικά

Του Αλέξη Παπαχελά, Καθημερινή, 11.9.13

Ζούμε δραματικές αλλαγές στον παγκόσμιο συσχετισμό δυνάμεων, τις οποίες θα αντιληφθούμε ίσως σε μερικά χρόνια στην πλήρη τους έκταση. Η εμπλοκή και πιθανή απεμπλοκή του προέδρου των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα στο πρόβλημα της Συρίας δεν είναι μια απλή υπόθεση. Ο ίδιος ο κ. Ομπάμα μείωσε πολύ την ισχύ του αξιώματός του, ζητώντας από το Κογκρέσο να εγκρίνει προκαταβολικά μια «πολύ περιορισμένη» στρατιωτική επέμβαση. Θα είναι δύσκολο να αναβαθμίσει ο ίδιος το δικό του στάτους είτε εσωτερικά είτε στο διεθνές περιβάλλον. Την ίδια στιγμή βλέπουμε πως η αμερικανική κοινή γνώμη έχει εισέλθει για τα καλά σε μια νέα περίοδο έντονου απομονωτισμού. Το άλογο ξόδεμα ζωών, χρημάτων και στρατηγικού κεφαλαίου στο Ιράκ και το Αφγανιστάν έχει προκαλέσει μια μεγάλη απέχθεια στον μέσο Αμερικανό απέναντι στην ιδέα μιας στρατιωτικής επέμβασης, αλλά και κάθε εμπλοκής στη Μέση Ανατολή. Αυτός ο απομονωτισμός δεν μοιάζει πάντως να είναι ένα παροδικό, περιορισμένο φαινόμενο, αλλά μια κλιμακούμενη αντίληψη που συνάδει με τον περιορισμό της ισχύος των Ηνωμένων Πολιτειών.

Στο δρόμο της δημαγωγίας

Για ψήφους αποπροσανατολίζεται η συζήτηση στη Γερμανία, όπως και σ’ εμάς.

Της Ελίζας Παπαδάκη, ΝΕΑ, 29.8.13

Το μέγα ζητούμενο για την Ελλάδα είναι να βγει πια από την ύφεση, εκκινώντας μια διαδικασία βιώσιμης ανάπτυξης που θα δημιουργεί εισοδήματα και απασχόληση. Για την ευρωζώνη συνολικά το μέγα ζητούμενο είναι επίσης η ανάπτυξη: ισόρροπη, ώστε να κλείσουν χάσματα επικίνδυνα – για τη δημοκρατία και για την επιβίωση της Ένωσης – ανάμεσα στις χώρες με μεγέθυνση και όσες τελματώνονται σε στασιμότητα ή φθίνουν. Στην ευρωζώνη η Ελλάδα απέκτησε βάρος δυσανάλογο προς το οικονομικό της μέγεθος, καθώς υφίσταται μια κρίση δραματικότερη από οπουδήποτε αλλού. Κατά καιρούς απείλησε το ίδιο το ευρώ, με τα δεδομένα θεσμικά/πολιτικά του ελλείμματα. Και για τα δύο μεγάλα ζητούμενα, τη βιώσιμη ανάπτυξη στην Ελλάδα, την ισόρροπη ανάπτυξη στην Ευρώπη, κλειδί είναι η χρηματοδότηση: Χρειάζεται να εξασφαλίζονται επαρκείς πόροι και να διοχετεύονται κατάλληλα ώστε να στηρίζονται και να διευρύνονται ανταγωνιστικές (στην παγκόσμια οικονομία όπου ζούμε) παραγωγικές δραστηριότητες, παράλληλα βασικά δημόσια αγαθά, που και αυτά, από παιδεία, έρευνα, πολιτισμό μέχρι την προστασία των ασθενέστερων, παίζουν καθοριστικό ρόλο για μια βιώσιμη, ισόρροπη ανάπτυξη. Από μόνες τους, οι παγκοσμιοποιημένες αγορές κεφαλαίων δεν διοχετεύουν κατάλληλα τους πόρους.

Ολλανδία και Πορτογαλία σκίζουν τα σενάρια

Tου Martin Sandbu, Financial Times, www.euro2day.gr/

Με Βορρά και Νότο να βράζουν στο ίδιο καζάνι, γίνεται φανερό ότι η ρίζα της κρίσης δεν βρίσκεται στις κεφαλαιακές ασυμμετρίες της ευρωζώνης. Και, αφού δοκίμασαν όλα τ΄άλλα, οι ηγέτες αρχίζουν να αντιμετωπίζουν το πραγματικό πρόβλημα. Κοιτάξτε καλά τα ευρωπαϊκά οικονομικά μεγέθη που ανακοινώθηκαν την περασμένη εβδομάδα και δείτε πίσω από τους τίτλους που λένε ότι η ευρωζώνη συνολικά έχει βγει από την ύφεση. Η ανταμοιβή σας θα είναι μια «ιστορία δύο χωρών» που δείχνει πόσο πεισματικά η ευρωπαϊκή οικονομία αγνοεί το σενάριο για το οποίο είχαν προετοιμαστεί οι πολιτικοί ηγέτες της. Πρόκειται για την Πορτογαλία και την Ολλανδία. Δύο μεσαίες χώρες, αντιπροσωπευτικές του «Βορρά» και του «Νότου», ή του «πυρήνα» και της «περιφέρειας», στη νομισματική ενοποίηση. Βρίσκονται στα δύο άκρα ενός άξονα που οι σκεπτικιστές θεωρούν εγγενές ελάττωμα του ευρώ: ασυμμετρία ανάμεσα στις ανταγωνιστικές πλούσιες χώρες, τις οποίες η καθορισμένη συναλλαγματική ισοτιμία μετέτρεψε σε διαρθρωτικούς αποταμιευτές, και στις μη ανταγωνιστικές φτωχές εξαδέλφες, των οποίων οι ασύδοτες σπατάλες χειροτέρεψαν με το ευρώ. Σε όλη τη διάρκεια της... εποχής του ευρώ η Πορτογαλία είχε μεγάλα ελλείμματα προϋπολογισμού, που έφτασαν σε διψήφια μεγέθη ως ποσοστά του ΑΕΠ στο αποκορύφωμα της κρίσης.

Οι φόβοι της Γερμανίας ρίχνουν στα βράχια την ΕΕ

Του Mark Mazower*, Financial Times, www.euro2day.gr/

Ο Mark Mazower διερωτάται γιατί η Γερμανία φοβάται να αναλάβει ηγετικό ρόλο. Οι δαίμονες του παρελθόντος και η εμμονή στους κανόνες. Το τέλος της αμερικανικής γενναιοδωρίας και τα επικίνδυνα μαζικά πλεονάσματα της Γερμανίας.

Με τον υπουργό Οικονομικών της Γερμανίας Wolfgang Schaeuble να επισκέπτεται την Αθήνα για να τονώσει το ηθικό, γίνεται σαφέστερο από ποτέ ότι η Ευρώπη έχει πρόβλημα ηγεμονίας. Υπό τον πρόεδρο Francois Hollande, η Γαλλία είναι εντελώς απούσα σε ό,τι αφορά την Ε.Ε. Η Βρετανία δεν είχε ποτέ μικρότερη επιρροή στην Ε.Ε. χάρη στη δέσμευση του πρωθυπουργού David Cameron για δημοψήφισμα ως προς την ένταξη της χώρας στην Ε.Ε. Η Ιταλία και η Ισπανία, ακόμη και τις καλές εποχές, δεν είχαν το ίδιο βάρος όσο οι γείτονές τους στο Βορρά, ενώ τώρα είναι αποδεκατισμένες από την κρίση. Έτσι, μένει η Γερμανία. Ούτε οι Γερμανοί, ούτε κανένας άλλος δεν είναι άνετος με αυτήν την κατάσταση. Η πρωτοκαθεδρία του Βερολίνου, όμως, είναι μία πραγματικότητα που δεν μπορεί να παραγνωριστεί. Η πρόκληση είναι να βρεθεί ο τρόπος ώστε να υπάρξουν για όλους οφέλη από αυτήν την κατάσταση. Τις παραμονές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ένας μεγάλος σε ηλικία Γερμανός δικηγόρος έγραψε ένα κείμενο που αποτελεί κλασική εργασία στο αντικείμενο της ηγεμονίας. Ο Heinrich Triepel ενδιαφέρθηκε για τη συμφιλίωση των πολιτικών δυνάμεων κρίνοντας ότι όλα τα κράτη είναι νομικώς ίσα.

Ο περίγυρός μας αλλάζει... Οι εξελίξεις στις βαλκανικές χώρες, την Τουρκία και την Ευρωπαϊκή Ένωση

Του Παναγιώτη Ιωακειμίδη, NEA, 5.7.13

Η έντονα φορτισμένη εγχώρια ατζέντα έχει εκ των πραγμάτων επισκιάσει αλλαγές, εξελίξεις, ανακατατάξεις που συντελούνται στο άμεσα γειτονικό μας περιβάλλον και μπορούν δυνητικά να επηρεάσουν τη χώρα. Οι αλλαγές/ ανακατατάξεις αφορούν την Τουρκία αλλά και τα Δυτικά Βαλκάνια και καλύπτουν πολλές διαστάσεις, ανάμεσά τους και τη σχέση των χωρών αυτών με την Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ). Πρώτα απ’ όλα, είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι ακόμη μία βαλκανική χώρα, η Κροατία, αποτελεί από την 1η Ιουλίου πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Είναι το 28ο μέλος και η δεύτερη χώρα που προέκυψε από τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας (μετά τη Σλοβενία) που προσχωρεί στην Ενωση. Το γεγονός της ένταξης μιας ακόμη (βαλκανικής) χώρας είναι αυτό καθαυτό σημαντικό. Πιστοποιεί την ελκυστικότητα που απολαμβάνει η Ενωση στο εξωτερικό της περιβάλλον και αναδεικνύει ένα ιδιόμορφο πολιτικό παράδοξο: η Ενωση να αμφισβητείται έντονα στο εσωτερικό της, αλλά να «λατρεύεται» στο εξωτερικό της περιβάλλον, αφού όλα τα κράτη του ευρωπαϊκού περιγύρου, με οριακές εξαιρέσεις, στοχεύουν στην ένταξη.

Δημοκράτες εναντίον φιλελεύθερων στην Αίγυπτο

Του Samer S. Shehata, TO BHMA - The New York Times

Εκατομμύρια Αιγύπτιοι μίλησαν: ο πρόεδρος Μοχάμεντ Μόρσι που εξελέγη πριν από ένα χρόνο, απέτυχε στο έργο του. Με τα πλήθη να ζητούν την απομάκρυνσή του και να απαιτούν νέες εκλογές, ο στρατός παρεμβαίνει ξανά, δύο χρόνια μετά την ιστορική απόφαση των στρατιωτικών να βοηθήσουν τους διαδηλωτές να διώξουν απ' την Αίγυπτο τον πρόεδρο Χόσνι Μουμπάρακ. Η Αίγυπτος αντιμετωπίζει ένα δίλημμα: στην πολιτική της ζωή κυριαρχούνν δημοκράτες που δεν είναι φιλελεύθεροι και φιλελεύθεροι που δεν είναι δημοκράτες. Οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι, το ισλαμικό κίνημα του Μόρσι, αποδέχονται τον εκλογικό ανταγωνισμό και οι ελεύθερες εκλογές βελτίωσαν πολύ τις επιδόσεις του κινήματος. Όμως οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι ουδέποτε δεσμεύτηκαν πλήρως στο ενδεχόμενο ενός πολυκομματικού πλουραλισμού ή στη πιθανότητα να δοθούν ίσα δικαιώματα στις μειονότητες. Μπορεί αυτό το ισλαμιστικό κίνημα να συμμετέχει σε μια δημοκρατία, αλλά δεν επιθυμεί επ' ουδενί να μοιραστεί την εξουσία με κάποιον άλλον. Στην αντιπολίτευση, αντιθέτως, πολλοί είναι εκείνοι που πιστεύουν ακράδαντα σε έννοιες όπως τα δικαιώματα των μειονοτήτων, τις πολιτικές και προσωπικές ελευθερίες και τους εκλογικούς συνασπισμούς, αλλά υπό έναν όρο : να μείνουν μακριά από την εξουσία οι ισλαμιστές. Με άλλα λόγια, είναι φιλελεύθεροι χωρίς να είναι δημοκράτες. Θέλουν να διώξουν τον Μόρσι και να επέμβει ο στρατός. Αν και η καρδιά μου είναι με τη δημοκρατία, ομολογώ ότι η δέσμευση τους στα δημοκρατικά ιδεώδη είναι επιφανειακή κι επιδερμική.