Παρασκευή, 28 Νοεμβρίου 2014

Mazower: Το έθνος-κράτος παίρνει τώρα τη ρεβάνς

Του Μαρκ Μαζάουερ,  Financial Times, www.euro2day.gr
Παρά τα οράματα της Αριστεράς και της φιλελεύθερης Δεξιάς, η παγκοσμιοποίηση δεν πέτυχε ποτέ: Αποδείχθηκε η εποχή αστάθειας που κατέληξε στην κρίση και την απομυθοποίηση της απελευθέρωσης. Το εθνικό κράτος έχει επιστρέψει και γίνεται όπλο του απολυταρχισμού.
Tο εθνικό κράτος κάνει την επιστροφή του; Ετσι δείχνουν τα πράγματα. Παραδοσιακές διακρατικές συγκρούσεις εκτυλίσσονται στην Θάλασσα της Κίνας και τα δυτικά σύνορα της Ρωσίας. Οι διακρατικές συναντήσεις, όπως η σύνοδος της Apec και της Group of 20 στο Σίδνεϊ χαρακτηρίστηκαν από ασυνήθιστες εντάσεις. Η παραδοσιακή διπλωματία (ευτυχώς εν προκειμένω) είναι εκείνη που μετράει σε ζητήματα από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν μέχρι το φαινόμενο του θερμοκηπίου.Ωστόσο η κυρίαρχη άποψη από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, ήταν ότι η παγκοσμιοποίηση θα φέρει την μεταμόρφωση του πλανήτη μέσα από μη κρατικούς παράγοντες. Η λήξη του ψυχρού πολέμου προκάλεσε μια, σχεδόν μαρξιστική προσδοκία, ότι το κράτος θα υποτονίσει –υπό την σκιά της ελεύθερης ροής χρήματος και αγαθών και υπονομευόμενο από εξω-κρατικούς παράγοντες, εκ των οποίων οι τρομοκρατικές ομάδες ήταν οι πλέον προφανείς, αλλά όχι οι μόνοι. Ήταν μια προσδοκία την οποία μοιραζόταν όλο το πολιτικό στερέωμα. Στην Αριστερά, οι επικριτές της παγκοσμιοποίησης των αγορών, πρόβλεπαν την ανάταση της ισχύος του λαού. Οι μη κυβερνητικοί οργανισμοί θα υπερυψώνονταν πάνω από τους ξεφτισμένους, υποτίθεται, θεσμούς του εθνικού κράτους και θα δημιουργούσαν νέες, πιο ζωηρές μορφές πολιτικής δραστηριότητας. Η τεχνολογία θα έδινε καλύτερες λύσεις σε παλιά προβλήματα, προσπερνώντας τους στατικούς εθνικούς θεσμούς.

Αγορές στα κέρδη, κράτος στις ζημιές

Είναι γνωστό ότι η αγορά για να υπάρξει χρειάζεται πρωτίστως την εργασία και ακολούθως το κεφάλαιο και την καινοτομία. Οι δυνάμεις της αγοράς δεν χρειάζονται τον πολιτικό διάλογο για να λειτουργήσουν. Ο διάλογος γι’ αυτές είναι τα μηνύματα της ζήτησης και της προσφοράς. Αντιθέτως ο διάλογος είναι απαραίτητο στοιχείο για εκείνες τις δυνάμεις για τις οποίες η πολιτική και το κράτος χρειάζονται για να εξισορροπούν τις συνέπειες της λειτουργίας των αγορών και των οικονομικά ισχυρών. Οι ισχυροί με τη σειρά τους, για να παραμείνουν τέτοιοι, δεν χρειάζονται τίποτε άλλο παρά μόνο την ελεύθερη λειτουργία των αγορών. Αντιθέτως οι αδύναμοι χρειάζονται τον διάλογο και την πολιτική για να μειώσουν τις ανισότητες. Ο διάλογος είναι συστατικό στοιχείο της σοσιαλδημοκρατικής και δημοκρατικής Αριστεράς καθώς είναι οι πολιτικές δυνάμεις που θεωρούν ότι στο πλαίσιο της δημοκρατίας καμία αλλαγή προς όφελος των κοινωνικά αδύναμων δεν μπορεί να γίνει χωρίς «ιστορικούς συμβιβασμούς». Τα παραπάνω δεν έχουν μόνο θεωρητική σημασία. Η ΔΗΜΑΡ μετά τις ευρωεκλογές πήρε την πρωτοβουλία να καλέσει σε διάλογο όλες τις πολιτικές δυνάμεις της χώρας που κινούνται πέραν της Ν.Δ. Εκανε πολύ καλά, γιατί αυτός ο διάλογος δεν αποσκοπούσε σε μια τεχνητή ενότητα με το ΠΑΣΟΚ, αλλά ούτε σε μια συγκόλληση με τον ΣΥΡΙΖΑ. Μετά το συνέδριό της όμως αποφάσισε να διακόψει τον διάλογο με το ΠΑΣΟΚ, με το επιχείρημα ότι αυτό συνεχίζει τις μνημονιακές πολιτικές.

Πέμπτη, 27 Νοεμβρίου 2014

Μπορεί η χρεοκοπημένη χώρα να αντέξει πια το κόστος του πολιτικού συστήματος;

 Του Φώτη Γεωργελέ, Athens Voice
Στην εποχή της κρίσης, με την ανάγκη προστασίας της εργασίας να είναι μεγαλύτερη, ο κρατικός συνδικαλισμός αυτοαναπαράγεται, αυτονομημένα τμήματα προσθέτουν κόστος στην κρατική γραφειοκρατία το οποίο αφαιρείται από την εργασία την οποία υποτίθεται προστατεύουν. Δεν ήταν πάντα έτσι. Τη δεκαετία του ’80 ακόμα, όταν λέγαμε συνδικαλισμός, εννοούσαμε κάποιους ηρωικούς ανθρώπους που νοίκιαζαν ένα υπόγειο στα Εξάρχεια με τις εθελοντικές εισφορές των μελών τους. Μετά ήρθαν τα συνέδρια στο Μακεδονία Παλλάς και τα νοικιασμένα από πρακτορείο πούλμαν που κλείνουν την Πανεπιστημίου σε κάθε «μεγαλειώδη διαδήλωση». Μπορεί η χρεοκοπημένη χώρα να αντέξει πια αυτό το κόστος του πολιτικού συστήματος; Πρέπει να το μειώσουμε; Πρέπει τουλάχιστον να πούμε για τι πράγμα μιλάμε; Σ’ αυτή τη χώρα σχεδόν ποτέ δεν μιλάμε για ό,τι συμβαίνει. Το σύστημα έχει αναγάγει τη μεταμφίεση σε τέχνη. Παραπειστικές μάχες, ψεύτικοι εχθροί, κυριαρχούν στο δημόσιο διάλογο, όλοι είναι «φίλοι του λαού», κατηγορούν πάντα τους άλλους, αντιστρέφουν τους ρόλους, ηρωικά υπερασπίζονται προνόμια, οι δομές της χρεοκοπίας μένουν ανέπαφες και ο καιρός κυλάει.
Συναντάω στο δρόμο ένα φίλο, έμπορο του κέντρου, δεν τα γράφεις όλα, μου λέει, δεν γράφεις ότι αυτοί που αντιδρούν πιο έντονα στο άνοιγμα των μαγαζιών τις Κυριακές είναι όσοι παραδίπλα ανοίγουν ήδη τις Κυριακές. Γελάμε και οι δυο, το πρόβλημα της χώρας, προβλήματα ανταγωνισμού που φρενάρουν την ανάπτυξη και εμποδίζουν τη δημιουργία θέσεων εργασίας, μάχες συμφερόντων, βαφτίζονται λαϊκοί αγώνες. 

Ήταν, κάποτε, κάποιοι 58

Του Ανδρέα Παππά, Athens Voice
Πριν από περίπου ένα χρόνο εμφανίστηκε δημόσια μια πολιτική πρωτοβουλία που θα γίνει γνωστή ως «οι 58» (αν και τελικά ήταν… 60). Σύμφωνα με το ιδρυτικό της κείμενο, στόχο έθετε την ανασυγκρότηση του ευρύτερου χώρου μεταξύ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ. Για ένα διάστημα, τα ΜΜΕ ασχολήθηκαν πλουσιοπάροχα με το εγχείρημα. Κάποιοι που αρέσκονται στις θεωρίες συνωμοσίας έσπευσαν να χαρακτηρίσουν την προβολή των δραστηριοτήτων των 58 «συστημικό δάκτυλο», «επιχείρηση αποπροσανατολισμού του λαϊκού κινήματος» ή δεν ξέρω κι εγώ τι άλλο. Και όμως, έχοντας παρακολουθήσει με ιδιαίτερη προσοχή και ιδιαίτερο ενδιαφέρον την πρωτοβουλία, μπορώ να βεβαιώσω ότι η ενασχόληση των ΜΜΕ με τους 58 δεν ήταν ούτε κατευθυνόμενη ούτε αυθαίρετη. Όταν εμφανίστηκαν, έκαναν πράγματι ένα κάποιο γκελ στην κοινωνία, δημιουργώντας προσδοκίες στο διόλου ευκαταφρόνητο εκείνο τμήμα της κοινωνίας και του εκλογικού σώματος που περιλαμβάνει από την παραδοσιακά αποκαλούμενη ανανεωτική αριστερά έως το φιλελεύθερο κέντρο. Κοινός τόπος και παρονομαστής όλων αυτών των δυνάμεων, ο αδιαπραγμάτευτος φιλοευρωπαϊσμός, η πίστη στην αυταξία της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και η επίμονη απαίτηση για ριζικές μεταρρυθμίσεις.

Τετάρτη, 26 Νοεμβρίου 2014

Όλοι μαζί τους ψηφίσαμε;

 Του Προκόπη Δούκα, Athens Voice
«Η κοινωνία πάσχισε να προσαρμοστεί – δεν είχε επιλογή. Εμεινε, όμως, πεισματικά απροσάρμοστο το πολιτικό σύστημα.»
Με τη φράση αυτή κλείνει το κατά τα άλλα εξαιρετικό άρθρο του ο Κώστας Καλλίτσης, στην Καθημερινή της Κυριακής. Δεν θα διαφωνήσω διόλου για το πολιτικό σύστημα. Πράγματι, η σύγχρονη κατρακύλα άρχισε όταν ένας εμφανώς υποκριτής και ανεύθυνος πρωθυπουργός έπεισε οτι «θα αναμορφώσει το κράτος» (γεμίζοντας το με δεκάδες χιλιάδες παραπονεμένους και συνήθως χωρίς στοιχειώδη προσόντα ημετέρους) και εφάρμοσε ένα ανερυθρίαστο «Αλογοσκούφη, δώσ΄τα όλα», εκτινάσσοντας το ελληνικό δημόσιο στην τροχιά της άτακτης χρεοκοπίας. Το πολιτικό σύστημα συνέχισε να κινείται στη σφαίρα του φαντασιακού, αρνούμενο να χτυπήσει γενικό προσκλητήριο συνεργασίας και υποσχόμενο «ζάππεια» και «αντιμνημονιακούς τσαμπουκάδες». Αλλά και όταν το έκανε, αποδέχτηκε και «ξέπλυνε» ακροδεξιούς παίκτες, που πολύ γρήγορα απέδειξαν πόσο συνώνυμος είναι ο ψευδοπατριωτισμός και η εθνοκαπηλεία με τη λαμογιά. Ταυτοχρόνως, νέα φρούτα ξεπετάχτηκαν, ψεκασμένα από τις ορμόνες της καφενειακής μπουρδολογίας, τόσο από τα αριστερά, όσο και από τα (έως και φασιστικά) δεξιά. Κι όσο κι αν κατάφερε να συμμαζέψει το δημοσιονομικό εκτροχιασμό, το πολιτικό σύστημα, με ελάχιστες εξαιρέσεις, συνέχισε να παίζει το αιώνιο κατενάτσιο της κοροϊδίας, ή όπως εύστοχα γράφει ο Καλλίτσης την «αδιέξοδη πολιτική τροχάδην επιτόπου».

Κι εγώ θα κρατήσω την αναπνοή μου μέχρι να σκάσω!

 Του Αλέξιου Αρβανίτη, http://booksjournal.gr
Ο πατέρας είναι ευσυγκίνητος απέναντι στις επιθυμίες του παιδιού του. Αν το παιδί του απειλήσει να κρατήσει την αναπνοή του μέχρι να σκάσει, άνετα μπορεί να υπαναχωρήσει και να του κάνει το χατίρι. Η συγκίνηση δεν θα έχει να κάνει τόσο με το δίκαιο του αιτήματος του όσο με το μέγεθος του πατρικού ενδιαφέροντος. Οι φοιτητές που προβαίνουν σε κατάληψη σήμερα επενδύουν σε μία αντίστοιχη πατρική ευαισθησία: ανεξάρτητα από το δίκαιο των αιτημάτων τους, κρατούν την αναπνοή τους μέχρι να συγκινηθεί το κράτος-πατερούλης και να έρθει να τους σώσει. Ή να σκάσουν.
Σε όλη τη χώρα, φοιτητές κάνουν κατάληψη, σπάζουν εξοπλισμό αξίας δεκάδων χιλιάδων ευρώ, γράφουν συνθήματα στους τοίχους, υποβιβάζουν την ποιότητα των σπουδών τους, τουλάχιστον για το παρόν εξάμηνο, και απειλούν ότι θα συνεχίσουν μέχρι το κράτος-πατερούλης να ικανοποιήσει τα αιτήματά τους. Εννοείται βέβαια ότι οι πρώτοι που ζημιώνονται με τη συνέχιση των κινητοποιήσεων είναι οι ίδιοι. Μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι η ζημία είναι μικρή μπροστά στο κέρδος της δωρεάν παιδείας-σίτισης-στέγασης, της κατάργησης του μνημονίου, της εκδίωξης της τρόικας, της εργασίας για όλους. Είναι επίσης αλήθεια ότι για ένα παιδί, η τακτική των απειλών μπορεί να είναι εποικοδομητική αν ο πατέρας τους δύναται μακροπρόθεσμα να ανταποκριθεί, πάντα με την προϋπόθεση ότι διαθέτει τους απαιτούμενους πόρους. Αλλά ας είμαστε και λίγο ρεαλιστές. Το ελληνικό κράτος έχει επί της ουσίας πτωχεύσει. Όσο και να κρατούν την αναπνοή τους οι φοιτητές, κανείς δεν μπορεί να προσφέρει τα πράγματα που ζητούν.

Τρίτη, 25 Νοεμβρίου 2014

Ραφαέλε Σιμόνε: Κόντρα στο πνεύμα των καιρών

Ο Ραφαέλε Σιμόνε είναι καθηγητής Γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης (Roma Tre). Στη γλώσσα μας κυκλοφορεί το βιβλίο του «Το μειλίχιο τέρας» (Πόλις, 2011). Το ακόλουθο κείμενό του είναι απόσπασμα εισήγησής του σε θεωρητικό συμπόσιο που έγινε τον περασμένο Μάρτιο στη Ρώμη, με θέμα την επανεξέταση της κουλτούρας της Αριστεράς.
Γιατί η κρίση δεν μετατόπισε τον δυτικό κόσμο προς τα αριστερά ή τουλάχιστον λίγο περισσότερο προς τα αριστερά; Στο βιβλίο μου «Το μειλίχιο τέρας», προσπάθησα να περιγράψω τους βαθύτερους λόγους αυτού του γεγονότος. Εδώ και δύο δεκαετίες ο ιδεολογικός και πολιτιστικός άξονας του δυτικού κόσμου έγειρε προς τα δεξιά, δηλαδή προς έναν ορίζοντα κατανάλωσης και διασκέδασης, προσωπικού εγωισμού και αυξανόμενης σύγχυσης μεταξύ πραγματικότητας και φανταστικής επινόησης –τρία κομβικά γνωρίσματα της παγκοσμιοποιημένης νεωτερικότητας. Ορίζοντας κατανάλωσης και διασκέδασης σημαίνει ότι τον δυτικό άνθρωπο τον ενδιαφέρει όλο και λιγότερο το καθεστώς ολιγάρκειας, αυστηρότητας και φειδούς που εξέφραζαν τα κλασικά σοσιαλιστικά ιδεώδη, ενώ στην κατανάλωση εμπορευμάτων έχει προστεθεί και η πολύ εντατική κατανάλωση ενέργειας, περιβάλλοντος και πόρων. Προσωπικός εγωισμός σημαίνει ότι η συμπάθεια και η συμπόνια (θεμελιώδη «σοσιαλιστικά συναισθήματα») δεν είναι πλέον προσωπικές συμπεριφορές, αλλά έχουν μεταφερθεί με ανάθεση σε οργανώσεις οι οποίες τις ασκούν ως επάγγελμα, όντας αληθινές «βιομηχανίες του καλού» (επί πληρωμή). Σύγχυση μεταξύ πραγματικότητας και φανταστικής επινόησης σημαίνει ότι η αυστηρή διάκριση μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας (δύσκολη κατάκτηση της επιστημονικής στάσης απέναντι στην πραγματικότητα) είναι ανώφελη ή σε κάθε περίπτωση λιγότερο επιθυμητή: το πραγματικό δεν το αναζητούν αλλά το αποφεύγουν. Για όλους αυτούς τους λόγους, έχει διαλυθεί ο λαός της Αριστεράς, οι σοσιαλιστές άνδρες και οι σοσιαλίστριες γυναίκες, εκείνες οι γενεές ανθρώπων που κάποτε ήταν έτοιμες να παλέψουν για την επικράτηση των ιδεών τους. Σήμερα, σε διάφορες χώρες, η εργατική τάξη έχασε το ειδικό της βάρος και άρχισε να ψηφίζει τη Δεξιά, ως σίγουρη εγγύηση της ελπίδας να γίνει και αυτή, αργά ή γρήγορα, αστική τάξη.

Μπορεί να αναγεννηθεί η σοσιαλδημοκρατία;

Του Νίκου Μουζέλη, ΒΗΜΑ
Η σοσιαλδημοκρατία έκανε την εμφάνισή της στον 19ο αιώνα σαν μια κίνηση που αρχικά είχε και επαναστατικές / μαρξιστικές και εξελικτικές / ρεφορμιστικές τάσεις. Η πόλωση μεταξύ των δύο προσανατολισμών πήρε την πιο χαρακτηριστική μορφή της στη διαμάχη μεταξύ της λενινιστικής επαναστατικής στρατηγικής (ως προς τον τρόπο υπέρβασης του καπιταλισμού) και αυτής του Μπερνστάιν. Η επαναστατική προσέγγιση πρέσβευε πως η εξελικτική προοπτική θα οδηγούσε στην «αστικοποίηση» της εργατικής τάξης και άρα στη μακρόχρονη επιβίωση του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Ο Μπερνστάιν, από την άλλη μεριά, πίστευε πως η σταδιακή καλυτέρευση της θέσης των εργατών μέσω δημοκρατικών διαδικασιών είναι η βασική προϋπόθεση για την υπέρβαση του καπιταλισμού και το πέρασμα στον δημοκρατικό σοσιαλισμό, δηλαδή σε μια μετακαπιταλιστική κατάσταση όπου ο έλεγχος των μέσων παραγωγής θα βασιζόταν κυρίως σε συνεταιριστικές αξίες και κανόνες. Τελικά η στρατηγική του Μπερνστάιν επικράτησε και αυτό οδήγησε στα τριάντα «χρυσά χρόνια» της σοσιαλδημοκρατίας (1945-1975). Σε αυτή την περίοδο, πολλά σοσιαλδημοκρατικά βορειοδυτικά ευρωπαϊκά κόμματα κατέκτησαν την εξουσία και κατόρθωσαν να «εξανθρωπίσουν» σε κάποιον βαθμό τον καπιταλισμό. Κατόρθωσαν να προωθήσουν τη διάχυση δικαιωμάτων προς τη λαϊκή βάση. Δικαιώματα στον αστικό χώρο (κράτος δικαίου), στον πολιτικό (καθολική ψήφος για άνδρες) και στον κοινωνικό (κράτος πρόνοιας). Πρόκειται για ένα κατόρθωμα που δεν είχε ποτέ άλλοτε επιτευχθεί στη σύγχρονη εποχή.

Δευτέρα, 24 Νοεμβρίου 2014

Πάλι στη μαύρη λίστα των αγορών

 Του Κώστα Καλλίτση, Καθημερινή
Η Ελλάδα είχε μπει σε πρόγραμμα διάσωσης (Μνημόνιο) αφού είχε δανειστεί, για τελευταία φορά, με περίπου 6%, σε μια εποχή που υπήρχε σπάνις κεφαλαίων διεθνώς, εξαιτίας της μεγάλης κρίσης. Υστερα από 4 ½ χρόνια, σήμερα, παρότι υπάρχει αφθονία διεθνών κεφαλαίων που αναζητούν κερδοφόρες τοποθετήσεις, η χώρα μας βρίσκεται πάλι στη μαύρη λίστα των διεθνών αγορών. Αυτό δείχνουν τα στοιχεία: προχθές, οι αποδόσεις του ελληνικού 3ετούς ομολόγου ήταν 6,85% ενώ της Πορτογαλίας ήταν 1,06%, της Ιταλίας 0,73% και της Ισπανίας 0,57%. Του ελληνικού 5ετούς ήταν 7,1%, της Ιρλανδίας 0,44%, της Πορτογαλίας 1,63%. Και οι αποδόσεις του 10ετούς ομολόγου κινούνται σταθερά στην περιοχή του 8% συν, ενώ του πορτογαλικού στην περιοχή του 3% και του ιταλικού και ισπανικού στη ζώνη του 2%. «Με το σπαθί μας», δεν μπορούμε να δανειστούμε από τις αγορές. Θα υπογραφεί νέο Μνημόνιο. Και το ΔΝΤ θα είναι επιτηρητής, μαζί με την Ευρώπη – δεν υπάρχει «πίσω κάθισμα» (απαγορεύεται από το καταστατικό του…) παρά μόνο μπροστινό. Είτε αποφασιστεί να μας δώσει κι αυτό μια γραμμή πίστωσης είτε όχι. Κι αν δεν μας τη δώσει, πάλι θα μας ελέγχει ανά τετράμηνο. Το ενδεχόμενο να «τα σπάσουμε» αποκλείεται – καμιά χώρα δεν θα άντεχε τις συνέπειες. Η Ελλάδα βρίσκεται εγκλωβισμένη. Οδηγείται σε μια συμφωνία με δύο χαρακτηριστικά: (α) Δεν θα περιέχει φτηνή χρηματοδότηση. Θα δανειζόμαστε από τις αγορές με επιτόκια πολύ υψηλότερα από τα επιτόκια (2%) του ESM. (β) Θα επιβάλλεται πολύ αυστηρότερος έλεγχος, με μοχλό τις αγορές. Αυτές δεν διαπραγματεύονται (ούτε επί 7 ημέρες ούτε, βεβαίως, επί 7 μήνες…). Είτε σε δανείζουν είτε όχι. Αν όχι, κινδυνεύεις να φτάσεις να εκλιπαρείς για μια τρόικα…

Δεν είναι αυτοί το πανεπιστήμιο

 Του Γιώργου Παγουλάτου, Καθημερινή
«​​​​Ή εγώ είμαι τυφλός ή εσύ είσαι γυμνός», λέει ο θαρραλέος υπήκοος στον βασιλιά, στην προγενέστερη ισπανική εκδοχή του κλασικού παραμυθιού του Χανς Κρίστιαν Αντερσεν. Οι προηγούμενες πρυτανικές αρχές του Πανεπιστημίου Αθηνών είχαν επιλέξει να εθελοτυφλούν προς όσα όλοι μπορούσαν να δουν. Δηλαδή, τη χρόνια ανημπόρια του πανεπιστημίου στην εξαντλητική κατάχρηση της πρακτικής των καταλήψεων. Την απαξίωση δημόσιων χώρων και υποδομών στο έλεος βανδάλων. Την αδυναμία του Πανεπιστημίου να προστατευθεί από την οργανωμένη βία, από την παραβίαση δικαιωμάτων που μεταμφιέζεται σε πολιτική διαμαρτυρία. Την παρεμπόδιση της λειτουργίας συλλογικών οργάνων από γκρούπες αγανακτισμένων. Τις αυτόκλητες ομάδες, που προπηλακίζουν οποιονδήποτε αναγορεύσουν ως «καθεστωτικό» και ιδεολογικά ανεπιθύμητο. Και όλα αυτά στον κατεξοχήν χώρο που θα έπρεπε να διευρύνει διαρκώς τα όρια της ανεκτικότητας και ελευθερίας έκφρασης, δίνοντας λόγο ακόμα και στις πιο περιθωριακές απόψεις – δείχνοντας όμως μηδενική ανοχή στη βία και την αυθαιρεσία. Το ορατό πρόβλημα του ελληνικού πανεπιστημίου είναι ότι σε όλα τα παραπάνω διαφέρει από την κανονικότητα του προηγμένου κόσμου. Είναι γι’ αυτό σημαντικό ότι οι νέες πρυτανικές αρχές του ΕΚΠΑ αναδεικνύουν σε υψηλή προτεραιότητα την προστασία της δημόσιας περιουσίας και νομιμότητας του Πανεπιστημίου, την υπεράσπιση της ακαδημαϊκής ελευθερίας απέναντι στην ανομία των ακραίων.

Κυριακή, 23 Νοεμβρίου 2014

Τα πολιτικά συστήματα που αυτοκτονούν

 Του Γιώργου Σιακαντάρη, ΝΕΑ
Ας πούμε ότι δεν ζούμε στην Ελλάδα της κρίσης, ότι ζούμε κάπου όπου δεν θεωρούνται όλες οι δαπάνες εμπόδια στην ανάπτυξη. Ας υποθέσουμε επίσης ότι εκεί δεν επικρατεί η νεοκλασική θεωρία, η οποία αντιμετωπίζει τα δημόσια οικονομικά όπως τα οικονομικά μιας οικογένειας ή μιας επιχείρησης. Ας υποθέσουμε ότι ζούμε σε μια χώρα που οι αριστερές πολιτικές της δυνάμεις δεν υποτιμούν την ανάγκη ισοσκελισμένων προϋπολογισμών, οι οποίοι βεβαίως δεν μπορούν να επιτυγχάνονται εις βάρος της κοινωνικής πρόνοιας. Ας υποθέσουμε τελικά ότι ζούμε σε μια ιδανική σοσιαλδημοκρατική χώρα. Πώς κατορθώνουν αυτές οι χώρες, παρά τις κατά καιρούς κρίσεις που περνούν, να ανασυντάσσονται και να προχωρούν; Το επιτυγχάνουν γιατί εφαρμόζουν πολιτικές που συνδυάζουν την ανάπτυξη των κοινωνικών υπηρεσιών με τον έλεγχο και τη στήριξη του παραγωγικού κεφαλαίου. Ολα αυτά δεν μπορούν να εφαρμόζονται χωρίς τη διαμόρφωση ενός ευρέος φάσματος κοινωνικών συμβιβασμών. Και πώς διαμορφώνονται οι συμβιβασμοί; Μόνο με τον διάλογο διαφορετικών πολιτικών δυνάμεων, οι οποίες σίγουρα δεν συμφωνούν σε όλα, αλλά γνωρίζουν πως η δημοκρατία δεν έχει μέλλον εκεί όπου δεν υπάρχει διάλογος. Αν τα παραπάνω ισχύουν σε καταστάσεις τόσο ιδανικές, όπως περιέγραψα, ας φανταστούμε πόσο πιο σημαντικός είναι ο διάλογος με όλους και για όλα σε καταστάσεις όπου μια χώρα ζει σε συνθήκες απόλυτης οικονομικής εξάρτησης. Οι εξελίξεις από τον Οκτώβριο και ύστερα δείχνουν πού μπορεί να φτάσει ο τόπος, αν αντί του διαλόγου επικρατήσουν οι μονόλογοι. Στον μονόλογο της μονομερούς διαγραφής του χρέους της αξιωματικής αντιπολίτευσης απάντησε ο Σαμαράς – την ώρα που ο ΣΥΡΙΖΑ το ξανασκέφτεται αυτό για το σκίσιμο -, σχίζοντας εκείνος το ένα τρίτο του Μνημονίου για να «διώξει» το ΔΝΤ.

Το στείρο σύμβολο

Του Δημοσθένη Κούρτοβικ, ΝΕΑ
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι καμιάς εθνικής επετείου ο εορτασμός δεν έχει εκφυλιστεί τόσο πολύ όσο αυτός του Πολυτεχνείου. Κάτι με το ψυχόδραμα της τελετουργικής βίας των αντιεξουσιαστών, κάτι με τις λιτανείες που λέγονται πορείες και ψάλλουν το «Νίκας τοις ευσεβέσι» σε αριστερίστικη μετάφραση, κάτι με τις γλυκερές ρητορείες που πασκίζουν να σκεπάσουν συλλογικές ενοχές ή να κάνουν να ξεχαστεί η γρήγορη εξαργύρωση των αντιχουντικών δαφνοστέφανων, οι εκδηλώσεις για την επέτειο έχουν γίνει κουραστικές, αν όχι απωθητικές, για τον περισσότερο κόσμο. Πολλοί ωθούνται από τη δικαιολογημένη δυσφορία τους είτε σε προσπάθειες απομυθοποίησης του Πολυτεχνείου (υπενθυμίζοντας ότι ούτε λαϊκή εξέγερση ήταν ούτε έριξε τη Χούντα, όπως έχει μάθει να το προσλαμβάνει το φαντασιακό των νεότερων γενεών) είτε, πιο συχνά, στην εκτόξευση μύδρων για σφετερισμό του Πολυτεχνείου από κόμματα και ομάδες, που επιχειρούν να φέρουν το «μήνυμά» του στα δικά τους, στενά μέτρα. Και οι δύο αυτές μορφές αντίδρασης στην πανηγυρική απαλλοτρίωση της εξέγερσης του Νοεμβρίου 1973 είναι ατελέσφορες και, ως τακτικές επιλογές, ξεκινούν από λάθος αφετηρία. Κανένα ιστορικό γεγονός δεν εγγράφεται στη συλλογική μνήμη όπως ακριβώς συνέβη. Οσο μεγαλύτερη σημασία τού αποδίδεται εκ των υστέρων τόσο μεγαλύτερο κάνει η φαντασία το μέγεθός του τη στιγμή που ξεπήδησε από τη μήτρα της Ιστορίας. Αυτό είναι αναπόφευκτο και όχι απαραίτητα κακό.

Σάββατο, 22 Νοεμβρίου 2014

‘Εκκληση προς Σ. Λυκούδη και Σ. Θεοδωράκη, για μία «πράξη νοήματος»

Του Κώστα Κούρκουλου, www.metarithmisi.gr
Όσοι αγωνιούν σοβαρά για την επόμενη μέρα, είδαν ως μεγάλη ευκαιρία για τη χώρα, την «κίνηση των 58». Μετά την αποτυχία εκείνου του εγχειρήματος, πολλοί σήμερα αποβλέπουν σε συνεργασία ανάμεσα στο «Ποτάμι» και τους «Μεταρρυθμιστές». Επειδή λοιπόν μπορεί να προκύψει μία τέτοια συνεργασία, έχει μεγάλη σημασία ο τρόπος της εμφάνισής της. Ο ένας, είναι αυτός που ξέρουμε. Μία ξύλινη διακήρυξη αρχών, την οποία όμως ουδείς θα προσέξει, ουδείς θα διαβάσει και ουδείς θα ακούσει, όσο γοητευτική και αν είναι. Πλην αν εκτοξευτούν συνθήματα ότι θα «σκίσουν» μνημόνια και εχθρούς και υποσχεθούν ότι αμέσως μετά το «σκίσιμο», θα επαναληφθεί το θαύμα του «εν Κανά γάμου». Όπου, όταν αντί του «οίνον ουκ έχουσι» θα ακουστεί το «λεφτά ουκ έχουσι», θα γίνει θαύμα και θα γεμίσουν τα πιθάρια (τα ταμεία στη σύγχρονη εκδοχή), με λεφτά. Την υπόσχεση όμως του θαύματος την πρόλαβαν άλλοι, οι οποίοι, ως «πονηροί πολιτευτές», απευθύνθηκαν στο χριστεπώνυμο πλήρωμα. (Χριστιανοί σου λέει είναι αυτοί που μας ακούνε, άρα θα πιστεύουν και στα θαύματα). Αλλά και να μην είχε προηγηθεί η υπόσχεση του θαύματος από τους «πονηρούς πολιτευτές», είναι σίγουρο πως όσοι συγκροτούν τα δύο αυτά σχήματα, επειδή δεν απευθύνονται σε «χριστιανούς» ή «πατριώτες», αλλά σε πολίτες, δεν θα χρησιμοποιούσαν την απάτη ή την παράνοια ως πολιτικό τους πρόγραμμα. Μένει λοιπόν ένας άλλος τρόπος «διακήρυξης αρχών»: Η ίδια η πράξη. Η οποία, όχι μόνον εμπεριέχει αρχές, αλλά – στις σημερινές ειδικά συνθήκες - αποτελεί τη μοναδική αξιόπιστη διακήρυξή τους. Και υπάρχει τέτοια εμβληματική πράξη, ώστε να ξεκινήσει πανηγυρικά μέσα από αυτήν, η συνεργασία των δύο χώρων. Είναι η δυνατότητα για κοινή τους νομοθετική πρόταση, με αντικείμενο την αντιμετώπιση της μεγαλύτερης πληγής μας, δηλαδή της διαφθοράς και κυρίως των συνεπειών της. Και εξηγούμαι:

Υποθέσεις «παράθυρα» με θέα στη διαφθορά

Της Τασούλας Καραϊσκάκη, Καθημερινή
Μια οπή στην πλέον δυσώδη πτυχή της ελληνικής πραγματικότητας άνοιξε η υπόθεση Καρατζαφέρη, που κατηγορείται για διακίνηση εμβασμάτων μέσω υπεράκτιας εταιρείας (λέγεται ότι του ανήκουν τρεις), ανακριβές «πόθεν έσχες», ξέπλυμα μαύρου χρήματος, πιθανή εμπλοκή στην προμήθεια τεσσάρων ελικοπτέρων Super Puma. Εκανε διαφανή τον υπερμεγέθη ασκό της διαφθοράς, συγκεκριμένα της διακίνησης μαύρου χρήματος από Ελληνες που πλούτισαν σε θέσεις-κλειδιά ή πόστα εξουσίας, από αποδέκτες «δώρων» (γρηγορόσημα, μίζες, προμήθειες, φακελάκια...), από άτομα που κυνηγούν το ξέπλυμα παράνομων εσόδων, ή απλά την αδιαφάνεια, τη μη λογοδοσία και βρίσκουν σε μια offshore, που συστήνεται εντός ολίγων ωρών με μηδαμινό κόστος, εκείνους τους αόρατους, απρόσιτους σε εφορία, πιστωτές, τράπεζες, πρώην συζύγους θύλακες πλούτου. Δικηγορικά γραφεία, επιχειρήσεις βιτρίνες, ανεπίσημα γραφεία ξένων τραπεζών, μεσάζοντες, αχυράνθρωποι αποτελούν τα γρανάζια της βιομηχανίας offshore που έχει στηθεί και στην Ελλάδα εδώ και πάνω από τρεις δεκαετίες. Χιλιάδες Ελληνες έχουν προβεί σε σύσταση εξωχώριας (ο αριθμός τους εκτιμάται σε περισσότερες από 20.000) με στόχο τη μη ανιχνεύσιμη μεταφορά χρημάτων σε φορολογικούς παραδείσους, το αφορολόγητο αγορών και κερδών, επιχειρηματικών δραστηριοτήτων (εισαγωγών υπερτιμολογημένων προϊόντων για το Δημόσιο και «αφανών» υλών για επιχειρήσεις), χρηματοοικονομικών συναλλαγών (περισσότερες από 3.500 offshore δραστηριοποιούνταν στο Χρηματιστήριο, αρκετές το κάνουν ακόμη).

Παρασκευή, 21 Νοεμβρίου 2014

Πρέπει να περάσουμε απ’ τις αρνήσεις στις καταφάσεις

 Της Ντόρας Τσικαρδάνη, www.protagon.gr
Δεν είμαστε νέοι στη χώρα αυτή, ούτε καινούργιοι. Δεν ήμασταν στα σπίτια μας τα προηγούμενα χρόνια, ούτε κοιτάγαμε μόνον τις δουλειές μας, σε συνταγές επιτυχίας πειθόμενοι. Είμαστε παλιοί και βεβαρυμένοι/ες με όλα όσα σημάδεψαν τη διαδρομή του τόπου αυτού σε εθνικό και τοπικά επίπεδα. Με καταγωγή και εφόδιο την ιστορία, αλλά, κυρίως, την κουλτούρα της ανανεωτικής αριστεράς στη χώρα μας, έχοντας όμως ταυτόχρονα την πλήρη επίγνωση, ότι αυτή, σαν ιστορικό πολιτικό ρεύμα έχει προ πολλού ξεπεραστεί, μαζί με τον κομμουνισμό, εντός του οποίου γεννήθηκε. Υπήρξαμε παρόντες και παρεμβαίνοντες σε όλη τη διάρκεια των ζωών μας. Παρόντες και ηττημένοι. Ευρωπαϊστές, όταν κυρίαρχος και ισοπεδωτικός σάρωνε ο εθνολαϊκισμός. Κοσμοπολίτες και εξωστρεφείς, όταν προοπτική θεωρείτο ο επαρχιωτισμός. Κινηματικοί, όταν το μόνο που υπήρχε ήταν το «λαϊκό» κίνημα. Φιλελεύθεροι κοινωνικά, πριν αυτό γίνει lifestyle. Ανοιχτοί σε πολιτικές συνεργασίες και συνύπαρξη, όταν αυτό θεωρείτο προδοσία. Επιζητώντας τα ανοιχτά πεδία και τον ταχύ βηματισμό, βρεθήκαμε εγκλωβισμένοι σε κλειστοφοβικές γωνίες λαβυρίνθου. Επιζητώντας τις ευρύτατες συνθέσεις, καταδικαστήκαμε στη μειοψηφία, αφού η κυρίαρχη επιλογή ήταν οι διαιρέσεις. Διαδρομή γεμάτη πάθος, αγάπη και λάθη. Διαδρομή, που μας υποχρεώνει σε αναστοχασμό και υπευθυνότητα. Η κρίση, καταλύτης στην πορεία αυτή, μας δικαίωσε σε πολλά, κακοποιώντας μας. Το ίδιο είχε κάνει και η περίοδος της ομαλότητας. Μας διέψευσε σε άλλα, χλευάζοντάς μας.
Παρουσιάστηκε σφάλμα σε αυτό το gadget

Αναγνώστες