Οι μορφωμένοι φονιάδες και ο «μάγος» Χίτλερ

Του Γιώργου Σιακαντάρη, ΝΕΑ
Norbert Elias Ναζισμός και γερμανικός χαρακτήρας
Μτφ.: Γιάννης Πεδιώτης, Γιάννης Θωμαδάκης, Επιμ.: Θάνος Σαμαρτζής, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2015, Σελ. 182

Αυτό το βιβλίο είναι έργο ενός ανθρώπου που υπέφερε από τη ναζιστική Γερμανία. Ο Γερμανοεβραίος Νόρμπερτ Ελίας (1897 - 1990) γεννήθηκε στο τότε πρωσικό Μπρεσλάου και σημερινό πολωνικό Βρότσλαβ. Η άνοδος των Ναζί στην εξουσία τον υποχρέωσε να εγκαταλείψει αμέσως τη Γερμανία χωρίς να τελειώσει τη διατριβή του. Οι περισσότεροι όμως δικοί του άνθρωποι έμειναν και κατέληξαν στα γερμανικά κρεματόρια. Μα και αυτός, προτού γίνει ο μεγάλος κοινωνιολόγος του ευρωπαϊκού πολιτισμού, έζησε στιγμές ανείπωτης πείνας και ταλαιπωριών. Ο Ελίας είναι ένας μελετητής του ναζισμού, από τον οποίο όμως έχει βαθιά προσωπικά βιώματα. Ο συγγραφέας έγραψε αυτό το δοκίμιο το 1961 και αφορμή ήταν η δίκη του Αϊχμαν. Αυτή η δίκη επανέφερε στο προσκήνιο τα γεγονότα της γενοκτονίας των Εβραίων. Μερικοί αρνούνταν να πιστέψουν ότι αυτά τα πράγματα είχαν συμβεί σε μια πολιτισμένη κοινωνία. Ο Ελίας έγραψε το 1939 το εμβληματικό «Η εξέλιξη του πολιτισμού» (στα ελληνικά από Εκδόσεις Νεφέλη). Εκεί ανέλυε τη στάση εσωτερίκευσης των κοινωνικών καταναγκασμών και των κανόνων συμπεριφοράς των ανώτερων στρωμάτων από τα κατώτερα στην πολιτισμένη Δύση. Στάση που οδηγούσε στον εκπολιτισμό της συμπεριφοράς και στην ειρήνευση χωρίς την ανάγκη καταφυγής στην ωμή βία. Ο ναζισμός φαινόταν να καταρρίπτει τη θεωρία του. Στο παραπάνω σπουδαίο έργο, ωστόσο, το οποίο μάλιστα γράφτηκε στην πιο άγρια περίοδο του ναζισμού, υποστήριζε πως τίποτα δεν εγγυάται τον αποκλεισμό της επιστροφής στη βία και στην αγριότητα. Αντιθέτως η ναζιστική λαίλαπα επιβεβαίωνε την άποψή του πως αν οι δυτικές κοινωνίες δεν αναπροσαρμόζονται στις κοινωνικές αλλαγές και συνθήκες, τότε μπορούν εκ νέου να οδηγηθούν στη βαρβαρότητα.

Ο μοιραίος εκσυγχρονισμός του λαϊκισμού

Του Ανδρέα Πανταζόπουλου,  Books' Journal, τχ. 55, Μάιος 2015

Βασίλης Βαμβακάς, Παναγής Παναγιωτόπουλος (επιμ.), 

Η Ελλάδα στη δεκαετία του ’80. Κοινωνικό, πολιτικό και πολιτισμικό λεξικό, 

 Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2014, 730 σελ.

Γιατί αυτό που ζούμε σήμερα δεν είναι ακριβώς ο «πραγματιστικός λαϊκισμός» της δεκαετίας του 1980, αλλά είναι το απόγειο και η μοιραία συνέπεια μιας μεγάλης αγάπης, της αγάπης του «λαού»;       

«Ο λαός δεν αγαπήθηκε όπως του άξιζε».

                                              Léon Lemonnier, 1931

Είτε επιτηδευμένα είτε ανεπιτήδευτα απορητικό, είναι γόνιμα προκλητικό, αλλά που θα μπορούσε να αποδειχθεί και μοιραία παγιδευτικό, το ερώτημα «μήπως ζούμε στη δεκαετία του 1980;» Είναι, κατ’ αρχάς, προκλητικά γόνιμο, γιατί μας ορίζει εξ αρχής ένα πολύ συγκεκριμένο πεδίο δοκιμασίας των ερμηνευτικών μας κατηγοριών, υποχρεώνοντάς μας στη μεγαλύτερη δυνατή σαφήνεια, τόσο ως προς τις υποθέσεις μας όσο και ως προς τις απαντήσεις μας. Αλλά είναι και ερώτημα-παγίδα, διότι μία «δημοψηφισματικού», συνοπτικού τύπου απάντησή του, ακόμα και αν προσπαθήσει να μην είναι αφελής, μπορεί να αυτo-υπονομεύσει την αξιοπιστία της. Βέβαια, στην περίπτωση που εδώ μας απασχολεί, το ερώτημα αυτό το υποτείνει η συλλογική πρωτοποριακή συμβολή του Λεξικού της δεκαετίας του ’80, άρα, η αρχική μας δέσμευση αναδιπλασιάζεται. Ένα Λεξικό που, υπό την εμπνευσμένη επιμέλεια των Βασίλη Βαμβακά και Παναγή Παναγιωτόπουλου, δεν ακτινογραφεί «απλώς» τα καθέκαστα, αλλά παρακολουθεί, τέμνει και αναδεικνύει διαδικασίες, συλλογικούς φορείς και πρόσωπα αυτού που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε άγονη άνοιξη, μiα πολιτικο-πολιτισμική χρονικότητα εντός της οποίας «τα άνθη του κακού» άνοιξαν αλλά δεν πολλαπλασιάσθηκαν.

Τι κάνει ένα κράτος πρόνοιας;

Του Γιώργου Σιακαντάρη, www.bookpress.gr
 Οι τρεις κόσμοι του καπιταλισμού της ευημερίας
 Gosta Esping Andersen, εκδ. Τόπος

Όποιος νομίζει ότι τα κράτη πρόνοιας είναι θεσμοί που ασχολούνται μόνο με τους φτωχούς και τα ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα, πως είναι δημιουργήματα μόνο αριστερών ιδεολογιών, ότι δεν ασχολούνται με τα ζητήματα απασχόλησης ή πιο σωστά με την αγορά εργασίας, ότι δεν επηρεάζουν την κοινωνική διαστρωμάτωση και τέλος πως αυτά προσδιορίζονται από τον όγκο των δαπανών τους, καλό είναι να σπεύσει να διαβάσει αυτό το βιβλίο. Γιατί εδώ καταρρίπτονται όλοι αυτοί οι μύθοι. Αρχίζω με την τελευταία διάψευση ενός μύθου που θέλει ένα κράτος πρόνοιας να ξεκινά με την μέτρηση των δαπανών, ή των σπαταλών κατ' άλλους, για την κοινωνική πρόνοια. Τα κράτη που δαπανούν πολλά χρήματα σε επιδόματα για ισχυρές κοινωνικές ομάδες, αν και φροντίζουν για την ευημερία μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας, δεν είναι προνοιακά κράτη, μας λέει ο συγγραφέας. Οι δαπάνες είναι το επιφαινόμενο του κράτους πρόνοιας. Σίγουρα κάποιους εγχώριους συνειρμούς μας φέρνει στον νου κάτι τέτοιο. Ο Άντερσεν στηριζόμενος σε μια σειρά μελετών και στοιχείων δείχνει πως αλλού βρίσκεται η ειδοποιός διαφορά των καθεστώτων πρόνοιας. Η ευημερία είναι το αποτέλεσμα των κρατών πρόνοιας, αλλά αυτό δεν είναι απόρροια των λειτουργιών μόνο του κράτους ή μόνο της αγοράς, αλλά όπως τονίζει ο Άντερσεν, αποτελούν συνισταμένη του τρόπου που το κράτος παρεμβαίνει (ωχ πολύ κακή «αριστερή» λέξη) και συνεργάζεται (άλλη κακή, «δεξιά», αυτή τη φορά, λέξη) στην αγορά εργασίας και στην ταξική διαστρωμάτωση. «Οι αγορές συχνά δημιουργούνται με πολιτικό τρόπο και αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του συνολικού καθεστώτος κράτους πρόνοιας» (σελ 80

-81). Οι αγορές μέρος του κράτους πρόνοιας; Ας το δούμε αυτό παρακάτω.

Ελευθερία ή ισότητα: Ένα ψευδές δίλημμα;

 Του Γιώργου Σιακαντάρη, http://www.bookpress.gr

 Pierre Rosanvallon Η κοινωνία των ίσων (μτφρ. Αλέξανδρος Κουπκιολής, εκδ. Πόλις).

Τι και ποιον μπορεί να επηρεάσει σήμερα ένα βιβλίο που θέτει επί τάπητος το ζήτημα των ανισοτήτων; Σε μια εποχή που όλα μετρώνται με την έννοια του «γενικευμένου ανταγωνισμού», τι ωφελεί κάποιος να μιλάει για την ιστορία της ισότητας; Δεν είναι καλύτερα να κοιτάξει πώς μπορεί κανείς να κάνει πιο μετρήσιμα τα αποτελέσματα της οικονομίας της αγοράς; Ο Πιέρ Ροζανβαλόν, πανεπιστημιακός καθηγητής κοινωνιολογίας αλλά και πολιτικό πρόσωπο, δεν παραδίδει τα όπλα στις ιδεολογίες που θεωρούν την ισότητα ουτοπική και εχθρική προς την ελευθερία. Αντιθέτως θεωρεί ότι σήμερα το αίτημα της κοινωνίας των ίσων μπορεί και πρέπει να αντικαταστήσει το αίτημα της ισότητας των ευκαιριών. Σήμερα, υποστηρίζει, ζούμε ένα παράδοξο. Όσο περισσότερο η δημοκρατία εδραιώνεται ως πολιτικό σύστημα, τόσο μειώνεται η άλλη διάστασή της, η κοινωνική. Ο διχασμός της δημοκρατίας εγκυμονεί σοβαρούς γι' αυτήν κινδύνους. Την ίδια στιγμή που υποβαθμίζεται η κοινωνική διάσταση της δημοκρατίας, αυξάνονται οι ανισότητες. Μάλλον πιο ορθά, η αύξηση των ανισοτήτων αποτελεί την ένδειξη αλλά και την κινητήρια δύναμη αυτού του διχασμού. Σε πολλά σημεία αυτά που υποστηρίζει ο Ροζανβαλόν κτυπούν καμπανάκι στη Σοσιαλδημοκρατία, αν και ο ίδιος θέλει να κάνει ένα βήμα πέρα από αυτήν.

Το οδοιπορικό της ισότητας

Επειδή για να υπερβούμε την κρίση της ισότητας χρειάζεται να γνωρίζουμε την ουσία και την ιστορική διαδρομή της, ο συγγραφέας καταπιάνεται με αυτό το επιστημονικό, αλλά και πολιτικό καθήκον.

Δικαιοσύνη όχι μόνο στα χαρτιά, μα και στην πραγματική ζωή

 

Του Γιώργου Σιακαντάρη,   ΝΕΑ

Ο νομπελίστας Αμάρτια Σεν ξέρει ότι δεν μπορεί να υπάρξει «τέλεια κοινωνία», άρα ούτε και «τέλειο σύστημα δικαιοσύνης» ως συνταγή για κάθε περίπτωση. Συσχετίζει το ιδανικό της δικαιοσύνης με τη δημόσια παρέμβαση μέσω ενός κοινωνικού κράτους. Ο οικονομόλογος Αμάρτια Κουμάρ Σεν γεννήθηκε στην Ινδία το 1933. Από το 1972 εργάζεται και διδάσκει στη Βρετανία και στις ΗΠΑ. Το 1998 του απονεμήθηκε το Βραβείο Νομπέλ Οικονομικών Επιστημών για τις έρευνές του επί των οικονομικών των κοινωνικών παροχών. Ο νομπελίστας οικονομολόγος διαψεύδει όσους βλέπουν την οικονομική επιστήμη ως πληκτική, με πίνακες διαγράμματα, αδιάφορη ως προς την καταγραφή και αξιολόγηση των κοινωνικών ανισοτήτων. Γι' αυτόν το κοινωνικό ζήτημα κάθε άλλο παρά ψευδοπρόβλημα είναι. Αντιθέτως η οικονομική επιστήμη είναι μαχητική βοηθός στον αγώνα όσων δεν προλαβαίνουν τους ρυθμούς της αγοράς. Η διαφοροποίηση του Σεν από την αδιάφορη για τις ανθρώπινες ανισότητες επιστήμη δεν αφορά μόνο τις οικονομικές αναλύσεις, αλλά και την ανάλυση της ιδέας της δικαιοσύνης. Η θεωρία της δικαιοσύνης για τον Σεν δεν μπορεί να ανάγεται στην περιγραφή της φύσης της απόλυτης δικαιοσύνης, δεν πρέπει να αναλώνεται στην ανάλυση των αρχών της και στην περιγραφή των αναγκαίων θεσμών της. Η θεωρία της δικαιοσύνης πρέπει να εστιάζει στην άμβλυνση των αδικιών, να αξιολογεί τα μέσα περιορισμού της αδικίας και της προαγωγής της, να μην εγκλωβίζεται στην περιγραφή των απόλυτα δίκαιων κοινωνικών θεσμών. Ο Σεν δεν ενδιαφέρεται για τις αφαιρέσεις αλλά για την πραγματική ζωή των ανθρώπων. Τα ιστορικά παραδείγματα και όχι οι αφαιρέσεις αποτελούν το υλικό της γραφής του. Μια γραφή που σε πολλά σημεία είναι ιδιαιτέρως παραστατική και γλαφυρή και με επιμονή καταδεικνύει ότι τίποτα το ανθρώπινο δεν της είναι ξένο.

Θεωρίες νεοφιλελεύθερης συνωμοσίας

 Του Δημήτρη Σκάλκου, Books’ Journal #25

Eric Toussaint, Ο Νεοφιλελευθερισμός. Aπό τις απαρχές του έως τις μέρες μας, 
μετάφραση: Αλέκος Γεράλις, Τόπος, Αθήνα 2012, 78 σελ.

H έναρξη στην υπό τη Ζωή Κωνσταντοπούλου Βουλή των εργασιών της λεγόμενης Επιτροπής για τα Αληθινά Αίτια και τις Γενεσιουργούς Αιτίες της Δημιουργίας και της Διόγκωσης του Δημόσιου Χρέους επεφύλασσε, προφανώς, την ομιλία του προσώπου που, μετά τη Νικαράγουα και τον Ισημερινό, ήρθε στην Ελλάδα να προσφέρει την τεχνογνωσία του στη διαγραφή του επαχθούς χρέους. Το πρόσωπο αυτό είναι καθηγητής και ονομάζεται Αλαίν Τουσέν. Μέρος της σκέψης του συνοψίζεται στο βιβλίο του Νεοφιλελευθερισμός, που είχε παρουσιαστεί στο Books’ Journal #25, του Νοεμβρίου 2012. Το άρθρο εκείνο αναδημοσιεύουμε σήμερα στην ηλεκτρονική μας έκδοση.

Ίσως η πιο διαδεδομένη ανάγνωση της φιλελεύθερης ιδεολογίας από ένα δογματικό τμήμα της αριστερής διανόησης εμπεριέχει ιδεοληψίες, παρεξηγήσεις, μισές αλήθειες και πολύ συνωμοσιολογικό πνεύμα. Σε όλα αυτά τα ολισθήματα πέφτει και ο βέλγος στοχαστής Αλαίν Τουσέν, που εζήλωσε τη δόξα της Ναόμι Κλάιν. Τα όρια ανάμεσα στην πολεμική και το λιβελογράφημα είναι συχνά δυσδιάκριτα, πλην όμως υπαρκτά. Η πολεμική είναι η τέχνη του επιχειρήματος που χρησιμοποιείται με σκοπό την ενίσχυση της ορθότητας μια άποψης ή την απόρριψη της αντίθετής της. Σπουδαίοι τεχνίτες του γραπτού και προφορικού λόγου έχουν κατά καιρούς διακριθεί στην άσκηση της πολεμικής, ανάμεσά τους οι πρόσφατα αποβιώσαντες συγγραφείς Γκορ Βιντάλ και Κρίστοφερ Χίτσενς. Αν και το ύφος της πολεμικής δεν αποφεύγει ενίοτε την επιθετικότητα, τους υψηλούς τόνους και την υπερβολή, στον βαθμό που είναι γερά θεμελιωμένο στο επιχείρημα συμβάλλει αναμφίβολα στην προσέγγιση της αλήθειας.

Αβεβαιότητα

 Του Κίμωνα Χατζημπίρου, http://metarithmisi.gr

Επί μέρες, η αξιοποίηση αναμφισβήτητων επικοινωνιακών προσόντων τροφοδότησε τη λάμψη της ελπίδας. Οι προσδοκίες μιας κουρασμένης κοινωνίας συντηρούνται με μια σειρά κινήσεων που συνιστούν επιτυχή διαχείριση συμβόλων. Η Καισαριανή, τα κάγκελα, η Ρωσία, οι καθαρίστριες, το άσυλο, η πρώτη κατοικία, η κόντρα με τον Ολλανδό, οι φαντασμαγορικές διεθνείς επαφές, η εθνική μάχη, το σκοτάδι της λιτότητας, η φλόγα της αντίστασης συνιστούν συμβολισμούς που απευθύνονται σε ένα λαό επιρρεπή σε μύθους, ενισχύοντας έτσι και την άρνησή του να δει σε βάθος τα πραγματικά δεδομένα των προβλημάτων.Πριν τις εκλογές, νουνεχείς σχολιαστές είχαν εντοπίσει αστάθμητους παράγοντες που θα έκαναν αμφίβολη την ανθεκτικότητα μιας κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Η αγανάκτηση κατά του μνημονίου, πριμοδοτημένη από την άκρα αριστερά και το μεγαλύτερο μέρος της άκρας δεξιάς θα ήταν βραδυφλεγής παράγων αστάθειας. Τί θα συμβεί άραγε όταν οι αγανακτισμένοι επανεμφανιστούν ζητώντας αποζημίωση από τη νέα εξουσία και ανακαλύψουν ότι οι υποσχέσεις δεν μπορούν να τηρηθούν; Επιπλέον, η  συμπεριφορά όσων μικρομεσαίων καταθετών κράτησαν εδώ τις οικονομίες τους θα ήταν μεσοπρόθεσμα απρόβλεπτη. Πώς θα αντιμετωπισθεί μια φυγή κεφαλαίων, ενώ η απομένουσα παραγωγική οικονομία αλλά και το κράτος διψούν για ρευστότητα; Ένας τρίτος παράγων αβεβαιότητας αναδύθηκε μετά τις εκλογές, με την αφύσικη κυβερνητική συμμαχία μεταξύ ριζοσπαστικής αριστεράς και άκρας δεξιάς. Πόσο θα αντέξει ένα τόσο ετερόκλητο μείγμα, με ιδιόρρυθμες προσωπικότητες και βαθειές διαφορές σε μεγάλα θέματα;

Το Γ΄Ράιχ σε πόλεμο

Του Γιώργου Σιακαντάρη, www.bookpress.gr

 Για το τρίτο μέρος της τριλογας του John Evans για τον ναζισμό, 

"Το Γ' Ράιχ στον πόλεμο" (μτφρ. Ελένη Αστερίου, εκδ. Αλεξάνδρεια).

Στις 27 Ιανουαρίου συμπληρώθηκαν 70 χρόνια από την απελευθέρωση του στρατοπέδου του Άουσβιτς- Μπιρκενάου, φρικτού τόπου εξόντωσης 1,5 εκατ. Εβραίων και άλλων αιχμαλώτων. Στην τελετή που έγινε στον τόπο μαρτυρίου, στο Μουσείο Άουσβιτς παραβρέθηκαν περίπου 300 επιζώντες του στρατοπέδου και συγγενείς τους. Στον εορτασμό των 60 ετών παρευρέθηκαν σχεδόν 1500 επιζώντες. Επειδή οι επιζώντες λιγοστεύουν, τέτοια βιβλία όπως η τριλογία του Έβανς για την ιστορία του Γ' Ράιχ είναι εδώ για να μας θυμίζουν το καθήκον της ανθρωπότητας στον εαυτό της, που είναι η αιώνια και αταλάντευτη, χωρίς «αναθεωρητισμούς», καταδίκη του αντισημιτισμού και κάθε είδους ρατσισμού και εθνικισμού.  O Sir Richard John Evans είναι Καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Cambridge και πρόεδρος του Wolfson College. Είναι ιδιαίτερα γνωστός για τις έρευνές του σχετικά με την ιστορία της Γερμανίας του Τρίτου Ράιχ , αλλά και αυτής της συγκρότησης του γερμανικού έθνους κατά τον 19ο και τον 20ο αιώνα. Ξεκίνησε την επιστημονική του καριέρα στη δεκαετία του 70 εντασσόμενος ταυτόχρονα στην τότε Νέα Αριστερά. Πνευματικός μέντοράς του είναι ο μεγάλος ιστορικός Έντουαρντ Καρ, ενώ επηρεάστηκε εντονότατα και από τη σχολή των Annales. Με την ιστορία του ναζιστικού φαινομένου αποφάσισε να ασχοληθεί όταν, φοιτητής ακόμη, διέκρινε παραλληλισμούς μεταξύ του ιμπεριαλιστικού πολέμου στο Βιετνάμ με τις πηγές του γερμανικού ιμπεριαλισμού.

Παραδοξότητες

 Του Τάσου Τσακίρογλου, Εφημερίδα των Συντακτών

Στο νέο του βιβλίο «Η κοινωνία των ίσων» (Εκδόσεις Πόλις) ο σπουδαίος Γάλλος κοινωνιολόγος Πιέρ Ροζανβαλόν, στην ανάλυσή του για την κρίση που περνά η έννοια της ισότητας, περιγράφει το περίφημο «παράδοξο του Bossuet». Αυτό, όπως λέει, συνίσταται στο γεγονός ότι στις μέρες μας «έχουμε μια γενική απόρριψη της σημερινής μορφής της κοινωνίας, η οποία συνυπάρχει με μια μορφή αποδοχής των μηχανισμών που την παράγουν». Εκφραση αυτού του παράδοξου είναι πως, ενώ η συντριπτική πλειονότητα καταγγέλλει τις ανισότητες (υπερβολικά μπόνους, υπέρογκες αμοιβές, φοροαπαλλαγές κ.λπ.), ταυτόχρονα υπάρχει μια μορφή σιωπηρής ανοχής απέναντί τους. Στην ουσία, όπως λέει ο Ροζανβαλόν, «οι άνθρωποι αποκηρύσσουν γενικά αυτό στο οποίο συγκατατίθενται ειδικά». Ενα άλλο παράδοξο επισημαίνει ο σημαντικός Βρετανός καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης Κόλιν Κράουτς, στο δικό του τελευταίο βιβλίο, υπό τον τίτλο «Ο περίεργος μη θάνατος του νεοφιλελευθερισμού» (Εκδόσεις Εκκρεμές). Διαπιστώνει πως ενώ η πρόσφατη χρηματοπιστωτική κρίση, που ξεκίνησε το 2008, απέδειξε τη φενάκη της ικανότητας των λεγόμενων αγορών να αυτορρυθμίζονται και να προάγουν το κοινό καλό, η κυριαρχία των ιδεών του νεοφιλελευθερισμού συνεχίζεται και κρατά αιχμάλωτες τις συνειδήσεις. Αποδίδει δε αυτό το φαινομενικά παράδοξο στην απόκρυψη του γεγονότος ότι στη μάχη μεταξύ των κρατών και των αγορών υπάρχει και ένας (αφανής) παίκτης, οι «εταιρείες-γίγαντες», μεταξύ των οποίων και οι χρηματοπιστωτικές, οι οποίες έχουν καθυποτάξει τόσο τις αγορές όσο και τα κράτη και μπορούν να «ψωνίζουν καθεστώς» αναλόγως των συμφερόντων τους, διαβρώνοντας έτσι κάθε έννοια δημοκρατίας.

Γιατί κυριαρχεί ο νεοφιλελευθερισμός;

Του Γιώργου Σιακαντάρη, www.bookpress.gr
 Ο περίεργος μη θάνατος του νεοφιλελευθερισμού

Κόλιν Κράουτς, Μτφρ. Α. Κιουπκιολής, Εκδόσεις Εκκρεμές 2014

Ο Colin Crouch (γεν. 1944) ξεκίνησε την ακαδημαϊκή καριέρα του ως Λέκτορας στο London School of Economics, ενώ μέχρι πρόσφατα ήταν καθηγητής Διακυβέρνησης και Δημόσιας Διοίκησης στο Warwick Business School, όπου παραμένει ως Ομότιμος Καθηγητής. Στην Ελλάδα έγινε γνωστός με την μετάφραση ενός άλλου πολύ σημαντικού του έργου, τη Μεταδημοκρατία, που εκδόθηκε πάλι από τις εκδόσεις Εκκρεμές (μτφ. Αλέξανδρος Κιουπκιολής, 2006).
Στη Μεταδημοκρατία παρατηρούσε την απίσχναση του ρόλου του κράτους, την αφαίρεση βασικών κοινωνικών αρμοδιοτήτων του, την εξάρτηση και συμπόρευση του κράτους και των πολιτικών με τις μεγάλες εταιρείες. Η ακύρωση του λαϊκού και κοινωνικού στοιχείου, που συγκροτούσε τον πυρήνα της φιλελεύθερης δημοκρατίας, αποτελεί την ουσία της Μεταδημοκρατίας. Ο Νεοφιλελευθερισμός συνθέτει το σώμα των ιδεών πάνω στο οποίο στηρίζεται η νομιμοποίηση της Μεταδημοκρατίας.    

Το παρουσιαζόμενο βιβλίο πιάνει την σκυτάλη από το σημείο στο οποίο την είχε αφήσει ο συγγραφέας στη Μεταδημοκρατία. Εδώ αναλύεται το σώμα εκείνων των ιδεών οι οποίες τις τελευταίες δεκαετίες αποτελούν την κυρίαρχη πολιτική ορθοδοξία για ευρύτερες οικονομικές, πολιτικές, αλλά και διανοητικές δυνάμεις. Ο συγγραφέας αναδεικνύει τις παραδοξότητες της δήθεν καθαρής αγοράς, η οποία αποτελεί και τον ιδεότυπο του Νεοφιλελευθερισμού. Το μεγάλο παράδοξο όμως δεν είναι οι εσωτερικές αντιφάσεις της νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας, αλλά το γεγονός πως αυτή, παρά την αποτυχία της, εξακολουθεί να είναι κυρίαρχο δόγμα.

Η Ελλάδα στη δεκαετία του '80

 Athens Voice

Ήταν τελικά χρυσή ή χαμένη δεκαετία; Το λεξικό «Η Ελλάδα στη Δεκαετία του ’80» που επιμελήθηκαν οι κοινωνικοί επιστήμονες Βασίλης Βαμβακάς και Παναγής Παναγιωτόπουλος επιχειρεί να απαντήσει.

145 ειδικοί έχουν δουλέψει για το «Ελλάδα στη Δεκαετία του ’80». Πρόκειται για ένα κοινωνικό, πολιτικό και πολιτισμικό λεξικό, μία από τις πιο ενδιαφέρουσες και εντυπωσιακές (730 σελίδες) προσπάθειες να χαρτογραφηθεί η δεκαετία του ’80. Εκδόθηκε πρώτη φορά τον Μάιο του 2010 από τις εκδόσεις το Πέρασμα. Ήταν η χρονιά της κρίσης, η χρονιά που η 30ετής μακάρια εποχή της μεταπολίτευσης τερματίζεται βίαια και οδυνηρές αλήθειες μάς κάνουν να στραφούμε με αγωνία, με θυμό, με απορία στο πρόσφατο παρελθόν, να μιλήσουμε για λάθη και ευθύνες, να αναζητήσουμε απαντήσεις στο «πώς φτάσαμε ως εδώ». Αυτός ο δρόμος αναπόφευκτα οδηγεί πίσω στη δεκαετία του 80, τη δεκαετία όπου η ελληνική κοινωνία βιώνει βαθιές μεταλλάξεις καθώς αμφιταλαντεύεται ανάμεσα στον πολιτικό αρχαϊσμό και την απαρχή ενός κοινωνικού εκσυγχρονισμού. Ήταν τελικά τα ’80 χρυσή ή χαμένη δεκαετία; Μέσα από 264 λήμματα και 770 τεκμήρια ζωντανεύει μια ολόκληρη εποχή, τόσο κοντινή, τόσο μακρινή. Η πολιτική, οι ιδεολογικές συγκρούσεις, η οικονομία, η εξωτερική πολιτική, η λειτουργία του κράτους, η ποπ κουλτούρα, ο καταναλώσιμος, η μαζική διασκέδαση και το life style, η τρομοκρατία, η νέα παραβατικότητα, ο λαϊκισμός, όλα όσα μεταλλάσσουν την Ελλάδα σε μια σύγχρονη μαζική-ατομικιστική δημοκρατία είναι εδώ. Με αφορμή την πρόσφατη επανέκδοσή του από τις εκδόσεις Επίκεντρο συναντήσαμε τους υπεύθυνους επιμελητές.

Εθνικισμός, μήτρα του φασισμού και της απαλλοτρίωσης του ατόμου

 

Του Γιώργου Σιακαντάρη, ΝΕΑ 

Ο δεύτερος τόμος της περίφημης τριλογίας του Ρίτσαρντ Εβανς για τον ναζισμό περιγράφει την εγκαθίδρυση της χιτλερικής εξουσίας από το 1933 μέχρι την έναρξη του πολέμου

O Βρετανός Sir Richard John Evans είναι καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Cambridge. Είναι γνωστός για τις έρευνές του σχετικά με την ιστορία της Γερμανίας. «Το Γ' Ράιχ στην εξουσία» (2005) αποτελεί τον δεύτερο τόμο μιας τριλογίας για την έλευση, την κυριαρχία και την πτώση του ναζισμού. Ο πρώτος τόμος έχει τίτλο «Η έλευση του Γ' Ράιχ στην εξουσία» (2003) και εκδόθηκε στα ελληνικά το 2013 από την Αλεξάνδρεια. Ο τρίτος τόμος «Το Γ' Ράιχ στον πόλεμο» (2008) αναμένεται να εκδοθεί και αυτός από τον ίδιο εκδοτικό. Συνοπτικά, δύο θέσεις διατρέχουν το συνολικό επιστημονικό έργο του, αλλά και τις πολιτικοκοινωνικές δραστηριότητές του (σφοδρός επικριτής της σχολής του αναθεωρητισμού, έφτασε μέχρι να καταθέσει ως μάρτυρας στη δίκη του David Irving, γνωστού αρνητή του Ολοκαυτώματος). Η πρώτη αφορά την άποψή του ότι οι ρίζες του χιτλερισμού βρίσκονται στην αποτυχημένη αστικοδημοκρατική ολοκλήρωση της Γερμανίας και η δεύτερη ότι δεν μπορεί κανείς να γράφει την πραγματική ιστορία αν δεν χρησιμοποιεί πηγές όπως γράμματα, απομνημονεύματα, επιστολές, συνομιλίες απλών πολιτών. Ο Εβανς ασχολείται με μια πλευρά του ναζιστικού φαινομένου που έχει απασχολήσει τους ιστορικούς πολύ λιγότερο απ' όσο οι αιτίες ανόδου και πτώσης του φασισμού. Το Γ' Ράιχ στην εξουσία εξιστορεί, περιγράφει, αναλύει και αποκαλύπτει τους κρυφούς και φανερούς μηχανισμούς της φασιστικής εξουσίας, αλλά και τους τρόπους ενσωμάτωσης - αντίστασης των γερμανών πολιτών σ' αυτούς τους θεσμούς.

Μαθήματα από το παρελθόν

 Από τον Θανάση Γιαλκέτση, Εφημερίδα των Συντακτών

Tο κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα από το βιβλίο του Πολωνού κοινωνιολόγου Ζίγκμουντ Μπάουμαν «Living on Borrowed Time» (ιταλική έκδοση: «Vite che non possiamo permetterci», Laterza, 2012), που έχει τη μορφή συνομιλίας με τη Μεξικανή κοινωνιολόγο Σιτλάλι Ροβιρόζα-Μαδράθο.

 Σιτλάλι Ροβιρόζα-Μαδράθο: Εσείς μεγαλώσατε στη διάρκεια της πρώτης μεγάλης ύφεσης του εικοστού αιώνα και αμέσως μετά από αυτήν υπήρξατε μάρτυρας ορισμένων εξαιρετικών ιστορικών στιγμών. Ωστόσο, δεν υπήρξατε ποτέ ένας απλός παθητικός παρατηρητής των νέων στοιχείων «που μας ρίχνει η Ιστορία», αλλά ήδη από πολύ νεαρή ηλικία υπήρξατε πολιτικά ενεργός και αγωνιστήκατε σε επίμαχα κινήματα, στα οποία αντηχεί ισχυρά η ηχώ των τωρινών προκλήσεων. Ποιες ήταν οι πρώτες σκέψεις σας όταν κατανοήσατε ότι βρισκόμασταν μπροστά σε ένα «οικονομικό τσουνάμι» και ότι βαδίζαμε προς την «αναπόφευκτη κατάρρευση» της δυτικής οικονομίας; Ποια μαθήματα θα είχαμε μπορέσει (αλλά δεν τα καταφέραμε) να αντλήσουμε από την ύφεση του εικοστού αιώνα; Τι μπορούμε να διδαχθούμε από τα λάθη του παρελθόντος; Νιώθετε κάποια νοσταλγία για τον σοσιαλισμό ή για τον κομμουνισμό;

Ζίγκμουντ Μπάουμαν: Μου είναι αδύνατο να νιώσω «νοσταλγία για τον κομμουνισμό». Ο κομμουνισμός, που κάποτε τον είχα ορίσει ως τον «ανυπόμονο μικρότερο αδελφό του σοσιαλισμού», είναι κατά τη γνώμη μου ένα σχέδιο που επιβάλλει μια «συντόμευση του δρόμου για το Βασίλειο της Ελευθερίας».

Ανατολή vs Δύση: ένας πόλεμος δίχως τέλος

Του Γιώργου Σιακαντάρη, www.bookpress.gr
 Για τη μελέτη Κόσμοι σε πόλεμο - 2500 χρόνια σύγκρουσης ανάμεσα στην Ανατολή και στη Δύση του Anthony Padgen (εκδ. Αλεξάνδρεια).

Ο ιστορικός Άντονυ Πάγκντεν διδάσκει σήμερα στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια. Στα επιστημονικά ενδιαφέροντα του συμπεριλαμβάνονται η ιστορία του πολιτισμού των Μάγιας, γενικότερα οι Ινδιάνοι της Αμερικής, ο ρόλος του ισπανικού ιμπεριαλισμού στην κατάκτηση της Αμερικής, αλλά και οι πολιτισμικές και ιστορικές σχέσεις Ευρώπης και Αμερικής. Στο επίκεντρο των ενδιαφερόντων του είναι οι διαφορές που χωρίζουν τη Δύση από την Ανατολή. Σύμφωνα με αυτόν αυτές οι διαφορές πάνε πολύ πέρα από τις διαφορές στην πολιτική και στη θρησκεία.  Οι Κόσμοι στον Πόλεμο σε πρώτο πλάνο εξιστορούν τη σύγκρουση σε στρατιωτικό επίπεδο μεταξύ της Ευρώπης (Δύση) και της Ασίας (Ανατολή). Αν όμως ήταν μόνο ένα βιβλίο εξιστόρησης των πολεμικών μαχών μεταξύ της Δύσης με την Ανατολή, μάλλον δεν θα διεκδικούσε άλλες δάφνες πέραν της αφηγηματικής ικανότητας και της ευρυμάθειας του συγγραφέα. Αυτό το βιβλίο επιχειρεί να μιλήσει και για το πολιτικό και πολιτισμικό περιεχόμενο αυτής της σύγκρουσης. Και πάνω σ' αυτά τα θέματα λέει πολλά που αξίζουν και κριτικών επισημάνσεων. Όταν κάποιος αναζητεί τις πηγές του διαχωρισμού μεταξύ του ανατολικού και του δυτικού κόσμου, διακινδυνεύει να εγκλωβιστεί στα αδιέξοδα του οριενταλισμού. Κάτι τέτοιο επιχειρεί να αποφύγει ο Πάγκντεν, χωρίς όμως να το καταφέρνει πάντα. Γιατί αν και όλη η αφήγησή του επιδιώκει να στηθεί στον άξονα του διαφωτισμού για τον οποίο πρωτεύουσα σημασία έχει η ατομική ταυτότητα και όχι η πολιτισμική ή η θρησκευτικο-εθνική, υπάρχουν στιγμές που χάνει αυτό το μήνυμα του Διαφωτισμού διολισθαίνοντας σε συντηρητικές θέσεις.

Μανουέλ Καντ: Το ηθικό είναι νόμιμο, αλλά το νόμιμο δεν είναι πάντα ηθικό

 Του Γιώργου Σιακαντάρη, ΝΕΑ

Σε μια χώρα στην οποία νόμος είναι το δίκιο του παρανομούντος, η έκδοση της Μεταφυσικής των Ηθών αποτελεί όχι μόνο φιλοσοφικό αλλά και πολιτικό γεγονός, καθώς ο Καντ προσφέρει εκείνους τους απόντες κρίκους που θα μπορούσαν να θέσουν την ελληνική κοινωνία σε τροχιά δυτικού κράτους.

Η έκδοση της Μεταφυσικής των Ηθών στα ελληνικά δεν αποτελεί μόνο ένα μεγάλο εκδοτικό γεγονός, ούτε έναν μεταφραστικό άθλο, τον οποίο έφερε εις πέρας με απαράμιλλο τρόπο ο αναπληρωτής καθηγητής Φιλοσοφίας, μεταφραστής των μεγαλύτερων και σπουδαιότερων έργων του Καντ στα ελληνικά και βαθύς γνώστης του καντιανού έργου Κώστας Ανδρουλιδάκης. Συγγραφέας επίσης μιας πολύ στέρεης, διεισδυτικής και διαφωτιστικής μελέτης με τίτλο Καντιανή Ηθική (Ιδεόγραμμα). Οσο διαβάζει κανείς τον Καντ και ιδιαίτερα τη Μεταφυσική των Ηθών (ΜΗΔ) τόσο περισσότερο κατανοεί τις βαθύτερες αιτίες των προβλημάτων της ελληνικής κοινωνίας ή μάλλον κατανοεί γιατί για παράδειγμα η γερμανική κοινωνία δυσκολεύεται να καταλάβει την ελληνική, αλλά και το αντίστροφο. Ο Καντ προσφέρει αυτούς τους απόντες κρίκους, οι οποίοι θα μπορούσαν να θέσουν την ελληνική κοινωνία σε τροχιά δυτικού κράτους. Αν δούμε αυτό το βιβλίο από αυτήν την οπτική γωνία τότε αυτή η έκδοση δεν είναι μόνο φιλοσοφικό, αλλά και πολιτικό γεγονός. Αυτή εδώ η έκδοση αποτελεί προσφορά στον κοινωνικό και πνευματικό εκσυγχρονισμό της χώρας.

H κοινωνία μετά τη χούντα. Χρυσάφης Ιορδάνογλου: Κράτος και Ομάδες Συμφερόντων

 Του Γιώργου Σιακαντάρη, ΝΕΑ
Πελατειακό κράτος, κομματοκρατία, ισχυρό κράτος, αδύναμη κοινωνία πολιτών. Αλήθειες ή μύθοι; Ο καθηγητής στο Πάντειο Χρυσάφης Ιορδάνογλου έγραψε ένα βιβλίο - γροθιά στο στομάχι στα απλουστευτικά ερμηνευτικά σχήματα της Μεταπολίτευσης. Είναι αλήθεια πως όταν άνοιξα αυτό το μικρό βιβλίο θεώρησα ότι θα είχα να κάνω με ακόμη μία εργασία για τον ρόλο των ομάδων συμφερόντων. Θέμα που φυσικά έχουν αγγίξει, με περισσότερη ή λιγότερη επιτυχία, αρκετοί συγγραφείς. Η ευχάριστη έκπληξή μου ήταν πολύ μεγάλη. Γιατί σʼ αυτό το βιβλίο ο αναγνώστης δεν θα συναντήσει ακόμη μια δαιμονοποίηση ενός παράγοντα (ομάδες συμφερόντων), αλλά μια σύντομη και περιεκτική ανάλυση του ρόλου αυτών των ομάδων στον τρόπο συγκρότησης του μεταπολιτευτικού ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού. Ο Χρυσάφης Ιορδάνογλου, καθηγητής στο Πάντειο, είναι ο συγγραφέας αυτού του μικρού σε έκταση, αλλά πλουσιότατου σε ιδέες βιβλίου. Στο στόχαστρο της ανάλυσης είναι τέσσερα τοτέμ ή μύθοι (οι χαρακτηρισμοί είναι δικοί μου), οι οποίοι ορίζουν τις κυρίαρχες ερμηνείες αυτού που ο συγγραφέας αποκαλεί «μεταπολιτευτικό κοινωνιολογικό παράδειγμα». Αυτοί οι «μύθοι» είναι η κυριαρχία του πελατειακού συστήματος, η ισχύς των κομμάτων, αποκαλούμενη και κομματοκρατία, το υπερτροφικό και ισχυρό κράτος και η αδύναμη κοινωνία των πολιτών.

Τσβετάν Τοντορόφ: Η δημιουργία υπό διωγμόν

Από τον Θανάση Γιαλκέτση, Εφημερίδα των Συντακτών

  Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα ομιλίας που εκφώνησε ο Τσβετάν Τοντορόφ τον Ιούλιο του 2013 στο Μιλάνο, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του πολιτιστικού φεστιβάλ Milanesiana.

Τα ολοκληρωτικά καθεστώτα, που εξαπλώθηκαν στην Ευρώπη στη διάρκεια του 20ού αιώνα, εμπόδιζαν τους λαούς τους να αναζητούν από μόνοι τους την αλήθεια· την αλήθεια τη σχετική με την κοινωνία στην οποία ζούσαν, την αλήθεια που κρύβεται στον εσωτερικό κόσμο του καθένα ή ακόμη και εκείνη που αφορά τον περιβάλλοντα φυσικό κόσμο. Στη θέση της ελεύθερης και αυτόνομης αναζήτησης της αλήθειας, επικρατούσε η πειθήνια υποταγή στις εντολές του κόμματος που βρισκόταν στην εξουσία. Θύματα ενός τέτοιου καταπιεστικού συστήματος, οι καλλιτέχνες και οι συγγραφείς υπήκοοι των ολοκληρωτικών κρατών υποχρεώνονταν να επιλέξουν μεταξύ διαφορετικών τρόπων συμπεριφοράς. Ορισμένοι υιοθέτησαν το επίσημο δόγμα, σαν αυτό να αντιστοιχούσε στις βαθύτερες πεποιθήσεις τους στα θέματα της αλήθειας και της δικαιοσύνης. Αλλοι επέλεξαν τη σιωπή, δηλαδή αρνήθηκαν οποιονδήποτε τύπο ελεύθερης έκφρασης. Αλλοι ακόμα επέλεξαν την εξορία. Τέλος, μια σχετικά ολιγάριθμη ομάδα συγγραφέων και καλλιτεχνών προσπάθησε να βαδίσει σε έναν διαφορετικό δρόμο, εκείνον που έγκειται στο να ζει μια διπλή ζωή: μια δημόσια ύπαρξη που να εναρμονίζεται με τις επίσημες υποχρεώσεις και μιαν άλλη εντελώς ιδιωτική, κρυφή, αφιερωμένη στην παραγωγή ενός έργου απελευθερωμένου από κάθε εξωτερική εξάρτηση.

Κοιτάζοντας την κρίση ίσια στα μάτια

 Του Άγγελου Αθανασόπουλου, ΒΗΜΑ

Με σπάνια ευθύτητα οι συγγραφείς παρουσιάζουν τα αίτια και τις πιθανές διεξόδους για την ανάκαμψη της χώρας, καθώς και τις καθαρά οικονομικές παραμέτρους και τα πολιτικά ζητήματα που την οδήγησαν στο χείλος του γκρεμού.

Τα τελευταία χρόνια έχουν γραφτεί πολλά βιβλία για την ελληνική κρίση, τα αίτιά της και τις πιθανές διεξόδους από αυτήν με σκοπό την ανάκαμψη της χώρας. Το βασικότερο όμως προσόν του βιβλίου που έγραψαν ο Θεόδωρος Πελαγίδης και ο Μιχάλης Μητσόπουλος είναι ότι παρουσιάζει αλήθειες με σπάνια ευθύτητα, είτε αυτές αφορούν καθαρά οικονομικές παραμέτρους είτε πολιτικά ζητήματα. Από την κριτική δεν ξεφεύγει κανείς, ούτε οι ελληνικές κυβερνήσεις (πριν και κατά τη διάρκεια της κρίσης) ούτε η τρόικα και οι ευρωπαίοι εταίροι της Ελλάδος. Αυτό το χαρακτηριστικό του βιβλίου συμπληρώνεται από μια προσπάθεια να χαραχθεί ένας δρόμος προς την ανάκαμψη ο οποίος θα υπερβαίνει το κλασικό μοντέλο της στήριξης στον τουρισμό, στον αγροτικό τομέα ή στη ναυτιλία και να χαρτογραφηθεί μια πιο δύσκολη πορεία, που ίσως όμως αποφέρει στη χώρα μακροπρόθεσμα ευρύτερα οφέλη, μέσω της δημιουργίας ενός μοντέλου βασισμένου στην καινοτομία, στην έρευνα και στην ανάπτυξη.

Grexit και «Βίκινγκς»

Ο τίτλος του βιβλίου είναι «Ελλάδα: Από την έξοδο στην ανάκαμψη;». Προφανώς και η έξοδος αναφέρεται στον κίνδυνο του Grexit που έφερε την Ελλάδα στο χείλος του γκρεμού. Είναι σαφές όμως, σύμφωνα με τους συγγραφείς, ότι η έξοδος δεν θα ήταν απλώς η συνέπεια λαθών της τρόικας, τουλάχιστον όχι αποκλειστικά.

Ο ορθός λόγος θέλει συναίσθημα

 Της Άννας Λυδάκη, ΒΗΜΑ

Μέσα από τη λογοτεχνία μπορούμε να καταλάβουμε τον Γιάννη Αγιάννη και τον Ρασκόλνικοφ, διότι περιγράφονται στις συνθήκες που ζούσαν, με την υποκειμενικότητά τους, με τα συναισθήματά τους. Αυτή η κατανόηση λείπει στην πραγματική ζωή. Στον κόσμο της πληροφόρησης και των ΜΜΕ οι ειδήσεις θα έλεγαν σύμφωνα με τον Alain de Botton για τον Οθέλλο: Ενας μετανάστης, τρελός από ζήλια, σκοτώνει την κόρη ενός γερουσιαστή. Για τον Οιδίποδα Τύραννο: Ενας μονάρχης ενέχεται σε σκάνδαλο αιμομιξίας. Για τη Μαντάμ Μποβαρί: Μια μοιχαλίδα, μανιακή καταναλώτρια που καταχρεώθηκε, παίρνει δηλητήριο»

Ο μεγάλος γάλλος κοινωνιολόγος και στοχαστής Εντγκάρ Μορέν διεκδικεί μια νέα πλανητική ηθική που θα στηρίζεται στη συμβίωση, στη συμπόνια, στην αλληλεγγύη και στην αγάπη
«Η αγάπη και η συμπάθεια, από μιαν ορισμένη σκοπιά, είναι λειτουργίες χάρη στις οποίες προσπελάζουμε την ουσία των πραγμάτων... Από τον τρόπο ύπαρξης της αγάπης και της συμπάθειας συνάγονται συμπεράσματα προς όφελος της ενότητας του κόσμου...» έγραφε ο Μαξ Σέλερ (Φύση και μορφές της συμπάθειας. Συμβολή στη μελέτη της θυμικής ζωής, μετ. Κ. Κ. Παπαγιώργης, εκδόσεις Καστανιώτη, 2003). Ο Σέλερ πίστευε ότι δεν είναι τόσο οι ορθολογιστικές απόψεις που θα μας πείσουν για μια ηθική συμπεριφορά όσο το συναίσθημα και η συμπόνια.

Η σοσιαλδημοκρατία στο μικροσκόπιο

Του Δημήτρη Σωτηρόπουλου, ΒΗΜΑ

 Σέρι Μπέρμαν
Το πρωτείο της πολιτικής
Η σοσιαλδημοκρατία και η Ευρώπη του 20ού αιώνα.
Μτφρ. Ελένη Αστερίου.
Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης,
Η Σέρι Μπέρμαν, καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης, περιγράφει τη γέννηση και την εξέλιξη της σοσιαλ-δημοκρατικής ιδεολογίας και των ετερόκλητων πολιτικών κινημάτων που συνδέθηκαν με αυτήν
Ποιος κέρδισε στη μάχη των πολιτικών ιδεολογιών του 20ού αιώνα; Αμέσως μετά το 1989 πολλοί, ακολουθώντας τον Φουκουγιάμα, θα απαντούσαν ότι κέρδισε ο φιλελευθερισμός με τη μορφή της φιλελεύθερης δημοκρατίας και της ελεύθερης αγοράς. Σήμερα, δεδομένης της πιο πρόσφατης οικονομικής κρίσης, μερικοί θα απαντούσαν ότι κέρδισε ο μαρξισμός γιατί αυτός έχει διαγνώσει καλύτερα τα επαναλαμβανόμενα προβλήματα του καπιταλισμού. Η Σέρι Μπέρμαν, καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης και διαυγής ιστορικός των πολιτικών ιδεών, ισχυρίζεται ότι τη μάχη των ιδεολογιών κέρδισε η σοσιαλδημοκρατία. Αν φαίνεται στις αρχές του 21ου αιώνα ότι η σοσιαλδημοκρατία έχει φθίνει, πάλι αυτή θα δώσει τη λύση, με την παγκόσμια πολιτική ρύθμιση του καπιταλισμού.

Πρώτα η πολιτική

Στο καλομεταφρασμένο αυτό βιβλίο μαθαίνουμε ότι ως «πρωτείο της πολιτικής» νοείται η ανάγκη η πολιτική να κατευθύνει την οικονομία της αγοράς στο πλαίσιο του κράτους-έθνους, διατηρώντας παράλληλα τη δημοκρατία και την κοινωνική σταθερότητα μέσω του περιορισμού των βλαβερών συνεπειών της οικονομίας της αγοράς.