Για ένα νέο Διαφωτισμό

Ο Γιώργος Σιακαντάρης επιχειρεί μια σύντομη περιήγηση στις ιδεολογικές διαμάχες
Συνέντευξη στην Αγγελική Μπιρμπίλη, Athens Voice, 14.12.11

Στο βιβλίο του «Οι μεγάλες απουσίες - Η ελληνική Δημοκρατία σε άμυνα» (εκδ. Πόλις) ο διδάκτωρ Kοινωνιολογίας και αναπληρωτής επιστημονικός διευθυντής του ΙΣΤΑΜΕ επιχειρεί μια σύντομη περιήγηση στις ιδεολογικές διαμάχες για τη δημοκρατία από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Διαβάζοντάς το διαπιστώνει κανείς την πίστη του στις αξίες του Διαφωτισμού, στα προτάγματα της ελευθερίας, του εκσυγχρονισμού. Αναφέρεται στις «μεγάλες απουσίες» που καθόρισαν την πορεία της Ελλάδας και μας οδήγησαν ως εδώ, εκφράζοντας το φόβο του για την αδυναμία της ελληνικής δημοκρατίας.

Πιστεύετε ότι η δημοκρατία μας βρίσκεται σε κίνδυνο; 

Το να πει κανείς απλά πως η Ελληνική Δημοκρατία σήμερα βρίσκεται σε μεγάλη κρίση, αυτό θα ήταν μια κοινοτοπία.

Ηρωϊκά μαγαζιά

Της Άννας Δαμιαννίδη, www.protagon.gr, 15.12.11

Σε μια βιτρίνα στην Ομόνοια μια παρέα πολικές αρκούδες ανεβασμένες σε πλαστικά παγόβουνα κουνάνε πάνω κάτω τα κεφάλια τους. Περνάνε μπροστά δυο γυναίκες, η μία ξαφνικά τραβά την άλλη, να της δείξει τη βιτρίνα. Στέκονται μπροστά της σαν παιδιά μαγεμένα, γελάνε, βγάζουν μια φωτογραφική μηχανή και προσπαθούν να τραβήξουν φωτογραφία. Τις χαζεύω καθώς χαζεύουν τη βιτρίνα και ξαφνικά ο απρόσμενος ενθουσιασμός τους με ταξιδεύει στο χρόνο, σε μια προηγούμενη ζωή, όταν μπορούσα κι εγώ να ξετρελαθώ με κούκλες που κουνιούνται σε βιτρίνες. Εδώ ήταν, στο Λαμπρόπουλο στην Ομόνοια και πιο κάτω, στο Μινιόν, και απέναντι, στον Κατράντζο.

Debate: Τελικά… μαζί τα φάγαμε ή όχι;

Εξι διακεκριμένοι ομιλητές διασταύρωσαν τα ξίφη τους με θέμα τη διαβόητη φράση «μαζί τα φάγαμε».

Της Έλλης Ισμαηλίδου, ΒΗΜΑ, 14.12.11

Σε ποιον βαθμό είναι συλλογική η ευθύνη για την ελληνική κρίση; Σε μια δημοκρατία, μπορεί να διαχωριστεί το πολιτικό σύστημα από τον πολίτη; Τελικά, τα «φάγαμε» όλοι μαζί ή όχι; Και ποιος είναι ο καταμερισμός της ευθύνης - λίγοι «έφαγαν» πολλά ή πολλοί έφαγαν από λίγο ο καθένας; Εξι διακεκριμένοι ομιλητές, τέσσερις καθηγητές πανεπιστημίου, ένας δικηγόρος παρ' Αρείω Πάγω και ένας δημοσιογράφος, διασταύρωσαν τα ξίφη τους στον πρωτότυπο ρητορικό αγώνα που διοργάνωσε το ελληνικό τμήμα της ΜΚΟ «Intelligence Squared» τη Δευτέρα, με αφορμή τη διαβόητη φράση του κ. Θεόδωρου Πάγκαλου και θέμα «Μαζί τα φάγαμε: σε μια δημοκρατία η ευθύνη είναι συλλογική»; 

Στο κατάμεστο θέατρο του Κέντρου Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», με περισσότερους από 400 θεατές παρόντες και άλλους 10.000 να παρακολουθούν το ντιμπέιτ μέσω Διαδικτύου, το μεγάλο ερώτημα πίσω από την ελληνική κρίση έλαβε σάρκα και οστά. 

Νεάζων, απελευθερωμένος και αντισυστημικός

Tου Στέφανου Κασιμάτη, Καθημερινή, 14.11.11

Από φίλο διαπρεπή νομικό έλαβα την παρακάτω επιστολή: «Την περασμένη Τετάρτη, 6/12/2011, ενώ διάφοροι… προνομιούχοι οπαδοί του καπιταλισμού και του συστήματος κατευθυνόμασταν προς την τουριστική θέση της πτήσης της Aegean από Αθήνα για Θεσσαλονίκη της 9.30 π.μ., είχαμε την τιμή να θαυμάσουμε στη λεγόμενη «business class» ένα και μοναδικό επιβάτη: τον γνωστό ιδίως για την ασυμβίβαστη κώμη του, την απέχθειά του προς το συντηρητικό accessoire της γραβάτας και τους αγώνες του ενάντια στην καταναλωτική μανία και την άσκοπη σπατάλη των καπιταλιστών, βουλευτή Α΄ Θεσσαλονίκης του ΣΥΡΙΖΑ κ. Τάσο Κουράκη. Διερωτώμαι: Εμείς είμαστε που πληρώνουμε τα ταξίδια του κ. βουλευτή στην «business class»; Τι στην ευχή «business» κάνει ένας βουλευτής; Μήπως θα ήταν ορθότερο η «business class» να μετονομαστεί σε «parliament class», ή ακόμη καλύτερα σε «SYRIZA class»; Σε κάθε περίπτωση, ο ΣΥΡΙΖΑ εν συνόλω, και ο κ. Κουράκης ατομικώς, δεν ντρέπεται λιγάκι, ιδίως στην τρέχουσα κοινωνικοοικονομική συγκυρία, να ταξιδεύει σε «business class» για μια πτήση 50΄;».

Αποτιμώντας τη Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε. στις 8-9/12/11

Δημήτρης Χατζησωκράτης*, 13.12.2011

Από την παρέμβαση στην Εκδήλωση της ΔΗΜΑΡ Θες/νίκης 12/12/11 με Θέμα: Το μέλλον της Ευρώπης και η θέση της Ελλάδας – Θεσμικές και Οικονομικές παράμετροι.

Η κατάληξη της Συνόδου Κορυφής σε ένα δημοσιονομικό σύμφωνο ιδιαιτέρως περιοριστικό, με ασφυκτικούς κανόνες και ποινές, και σε μια ελλιπέστατη προικοδότηση των μηχανισμών στήριξης των χωρών- μελών από την επίθεση των αγορών, είναι πολύ κατώτερη των κρίσιμων στιγμών και δεν υπηρετεί το μέλλον της ΕΕ και κυρίως των λαών της. Οι αποφάσεις της Συνόδου είναι αποκλειστικά επικεντρωμένες στη δημοσιονομική πειθαρχία και στη λιτότητα. Απουσιάζει η οικονομική αλληλεγγύη. Δεν περιέχουν καμιά πρόνοια για ευρύτερη οικονομική διακυβέρνηση, που δεν μπορεί να εξαντλείται μόνο στα δημοσιονομικά, και δεν υπάρχει ουδεμία νύξη για μέτρα συγκεκριμένα για την απολύτως αναγκαία ανάπτυξη και πολιτικές για την αποτροπή της ύφεσης, που εμφανίζεται απειλητική για το σύνολο της Ευρώπης.

Όχι στις υπεκφυγές και στα προσχήματα - Το Δημόσιο Πανεπιστήμιο σε κρίσιμο σταυροδρόμι

Μη μαδάς τη μαργαρίτα. 13.12.11
Μια παρέμβαση του "Παρατηρητηρίου Έρευνας και Διαλόγου για τα Ελληνικά Πανεπιστήμια" με αφορμή την από κοινού οργανωμένη προσπάθεια της αριστερής και δεξιάς αντίδρασης να ακυρώσουν στην πράξη κάθε μεταρρύθμιση στα ελληνικά πανεπιστήμια.

 Αχιλλέας Μητσός, Μπάμπης Σαββάκης,  Βάσω Κιντή, Ορέστης Καλογήρου,  Γιάννης Καλογήρου

Τον περασμένο Αύγουστο ψηφίστηκε στη Βουλή από μια πλειοψηφία 255 βουλευτών ο νέος νόμος για την πανεπιστημιακή μεταρρύθμιση. Η κοινωνία υποδέχτηκε την ψήφιση και το περιεχόμενο του νόμου με πολύ μεγάλα ποσοστά αποδοχής. Στο εσωτερικό των πανεπιστημίων μειοψηφικές ομάδες πανεπιστημιακών επιδίδονται σε μια μάχη χαρακωμάτων με στόχο να μην επιτρέψουν να αλλάξει οτιδήποτε. Η μεγάλη πλειοψηφία των πανεπιστημιακών παρακολουθεί με ειλικρινή ανησυχία και ίσως αμηχανία τις εξελίξεις, αλλά δεν προσχωρεί στην καταστροφολογία και το μηδενισμό. Τις ημέρες αυτές έχουν αρχίσει οι διαδικασίες εφαρμογής του νόμου με την εκλογή των εσωτερικών μελών των Συμβουλίων Ιδρύματος.

Υφεση και Δημοκρατία

Του Πωλ Κρούγκμαν, TO BHMA/ The New York Times

Είναι καιρός να αρχίσουμε να αποκαλούμε την τρέχουσα κατάσταση με το όνομα της: είναι ύφεση. Σύμφωνοι, δεν είναι ένα ολοκληρωμένο ριπλέι της Μεγάλης Ύφεσης, αλλά αυτό δεν είναι παρηγοριά. Η ανεργία τόσο στην Αμερική, όσο και στην Ευρώπη, παραμένει καταστροφικά υψηλή. Ηγέτες και θεσμοί απαξιώνονται όλο και περισσότερο. Και οι δημοκρατικές αξίες βρίσκονται υπό πολιορκία. Ως προς το τελευταίο σημείο, δεν κινδυνολογώ. Τόσο στο πολιτικό όσο και στο οικονομικό μέτωπο είναι σημαντικό να μην πέσουμε στην παγίδα της σύγκρισης με το Κραχ. Η υψηλή ανεργία δεν είναι «καλή», μόνο και μόνο επειδή δεν έχει φτάσει στα επίπεδα του 1933: και οι δυσοίωνες πολιτικές τάσεις δεν πρέπει να απορρίπτονται, μόνο και μόνο επειδή δεν έχει εμφανιστεί ακόμη κάποιος Χίτλερ.

Ν. Μπίστης: «Στις επόμενες εκλογές θα βοηθήσω τη ΔΗΜΑΡ»

ΒΗΜΑ, 13.12.11

Τη συστράτευσή του με τη Δημοκρατική Αριστερά, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας του κ. Φ. Κουβέλη για την ανασυγκρότηση του χώρου δημοκρατικού σοσιαλισμού, σηματοδοτεί η αποχώρηση του κ. Ν. Μπίστη από το ΠαΣοΚ. Χωρίς να μιλά, προσώρας τουλάχιστον, για προσχώρησή του στη ΔΗΜΑΡ, ο πρώην υφυπουργός επί κυβέρνησης κ. Κ. Σημίτη και υπέρμαχος της συγκρότησης ενός ευρύτερου προοδευτικού κεντροαριστερού χώρου, προανήγγειλε ότι «στις επόμενες εκλογές θα βοηθήσω τη Δημοκρατική Αριστερά». Εστιάζοντας στους λόγους που τον οδήγησαν σε παραίτηση από το Εθνικό Συμβούλιο του ΠαΣοΚ, ο κ. Μπίστης τόνισε σε συνέντευξή του στον ραδιοφωνικό σταθμό του Βόλου «Marconi»: « Εγώ είχα τις διαφωνίες μου εδώ και πάρα πολύ καιρό και επειδή τώρα τελειώνει ένα κεφάλαιο και δεν θέλω να εμπλακώ στο καινούργιο,

Την αποχώρησή του από το ΠΑΣΟΚ ανακοίνωσε ο Νίκος Μπίστης

Tvxs, 12.12.11

Την παραίτησή του από Εθνικό Συμβούλιο του ΠΑΣΟΚ και την αποχώρησή του από το κόμμα, ανακοίνωσε ο Νίκος Μπίστης, με επιστολή του στον γραμματέα του κόμματος Μιχάλη Καρχιμάκη. Ο κ. Μπίστης φέρεται, σύμφωνα με πληροφορίες να βρίσκεται σε επαφή με τη Δημοκρατική Αριστερά, της οποίας ηγείται ο Φώτης Κουβέλης. Ο Νίκος Μπίστης στην επιστολή του ασκεί έντονη κριτική, στον Γιώργο Παπανδρέου, τονίζοντας ότι με αντιφατικές πολιτικές και μοναρχικές συμπεριφορές στο εσωτερικό του κόμματος, ήταν αναπόφευκτη η αδυναμία της ηγεσίας να ανταποκριθεί στο έργο της ανόρθωσης της χώρας. Παράλληλα, αφήνει αιχμές για τους «δελφίνους», σημειώνοντας ότι «η ευθύνη για την πορεία που ακολουθήθηκε δεν βαρύνει μόνο τον Γ. Παπανδρέου και τους προσωπικούς του φίλους. Βαρύνει και τα στελέχη που δεν αντιτάχθηκαν αλλά στην καλύτερη περίπτωση σιωπούσαν όταν δεν επικροτούσαν».

Οι όμηροι της «Μακεδονίας»

Του Κώστα Γιαννακίδη, www.protagon.gr, 12.12.11

Φέτος το καλοκαίρι η εφημερίδα «Μακεδονία» γιόρτασε τα 100 της χρόνια. Η διοίκησή της περίμενε το 2012 για να συνεορτάσει με την πόλη τα 100 χρόνια απ’ την απελευθέρωση. Αντ’ αυτού, η ιστορική εφημερίδα δεν κυκλοφορεί στα περίπτερα, όπως και οι εφημερίδες «Θεσσαλονίκη» και «Σπορ του Βορρά» που ανήκουν στο ίδιο συγκρότημα. Όχι, το πολύπαθο δημοσιογραφικό συγκρότημα δεν έχει κλείσει επισήμως. Οι εργαζόμενοι βρίσκονται σε επίσχεση εργασίας διεκδικώντας τα δεδουλευμένα των τριών τελευταίων μηνών. Πιστεύουν ότι δεν θα πάρουν ούτε δώρο Χριστουγέννων, ενώ δεν μπορούν καν να διεκδικήσουν επίδομα ανεργίας, καθώς δεν είναι απολυμένοι. Ο ιδιοκτήτης της εταιρείας, Γιάννης Ρήγας, επενδυτής διεθνούς βεληνεκούς, δεν δίνει σημεία ζωής, αρνείται να απαντήσει εάν θα συνεχίσει να χρηματοδοτεί ή θα πτωχεύσει συντεταγμένα ή άτακτα. Με αυτό τον τρόπο, κρατά τους εργαζόμενους όμηρους. Μα, πείτε μου, σας παρακαλώ, σε ποιο πολιτισμένο κράτος θα υπήρχε περίπτωση να είναι ανοιχτή μια επιχείρηση με αυτούς τους όρους;

Πολίτες βουβοί και οργισµένοι ψάχνουν

Της Βάσως Kιντή, BHMA, 11.12.11

Εκεί που η πολιτική µας ζωή ήταν επί δεκαετίες καθηλωµένη µε κόµµατα-απολιθώµατα που άλλαζαν αργά-αργά και σταθερά για να προφυλάξουν όσο πιο προσεκτικά γίνεται τους αρτηριοσκληρωτικούς µηχανισµούς που έχτιζαν επί µακρόν µε ποικίλες εξαρτήσεις και συναλλαγές, ξαφνικά, σε ένα τοπίο κρίσης και µεγάλης ρευστότητας, τα πράγµατα έχουν αρχίσει να σαλεύουν. Η κινητικότητα εµφανίζεται κυρίως στον χώρο του ΠΑΣΟΚ. Αβεβαιότητα, σύγχυση, σπασµωδικές κινήσεις και προσωπικές στρατηγικές. Τα άλλα κόµµατα προσποιούνται ότι δεν έχει αλλάξει τίποτε. ∆ιατηρούν ακόµη µια επίφαση συντεταγµένης παρουσίας και ακολουθούν, µε τις επί µέρους αποχρώσεις τους, τη γνωστή σε αυτά πολιτική της καταγγελίας, της διγλωσσίας, του λαϊκισµού, της κούφιας ρητορείας, ως συγκολλητική ουσία ενός ανερµάτιστου µπουλουκιού. Με την εξαίρεση του ΠΑΣΟΚ, το τοπίο µοιάζει σχεδόν τακτοποιηµένο. 

Θα ήταν καταστροφή η επιστροφή στη δραχμή

Συνέντευξη στον ΦΩΤΗ ΠΑΠΟΥΛΙΑ, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 11.12.11

«Το έδαφος της κυβέρνησης είναι υποθηκευμένο και από τον τρόπο που κατέληξαν στο πρόσωπο του πρωθυπουργού, και από τη σύνθεση της κυβέρνησης, και από τον τρόπο με τον οποίο συνεχίζουν να λειτουργούν τα κόμματα που τη συγκρότησαν» επισημαίνει στη συνέντευξή του ο πρόεδρος της ΔΗΜΑΡ.

Ο Φώτης Κουβέλης εκτιμά ότι ίσως «παραταθεί κατά δύο μήνες ο χρόνος της παρούσας κυβέρνησης», τονίζει ότι «η ΔΗΜΑΡ δεν υπηρετεί την ισορροπία του συστήματος, αλλά διεκδικούμε τη διαμόρφωση του πολιτικού συστήματος με όρους κοινωνίας» και, αναφερόμενος στις κυβερνήσεις συνεργασίας, επιμένει ότι «για να είναι βιώσιμες, προϋποθέτουν προγραμματικές συμφωνίες, πολιτικές συγκλίσεις και συμπτώσεις, όμως αυτές απουσιάζουν». Θεωρεί ότι η απλουστευτική αντιμνημονιακή στάση «δεν αρκεί από μόνη της για τη δημιουργία μετώπου ή συνασπισμού εξουσίας της αριστεράς».

Αμφισβητώντας το Αμερικάνικο Όνειρο

Tου Μιχάλη Βεληζιώτη, Αυγή, ΕΝΘΕΜΑΤΑ, 11.12.11

Είναι το κεντρικό και ίσως το πιο «πιασάρικο» σύνθημα του κινήματος του Occupy Wall Street: «Είμαστε το 99%». Στο μπλογκ όπου κάθε πολίτης που νιώθει μέρος αυτού του 99% της αμερικάνικης κοινωνίας ανεβάζει μια φωτογραφία με το μήνυμά του/της (http://wearethe99percent.tumblr.com/), μέλη του κινήματος εξηγούν τι ακριβώς εννοούν: «Δεν παίρνουμε τίποτα, ενώ το υπόλοιπο 1%παίρνει τα πάντα». Είναι όμως έτσι;

Το περιεχόμενο μιας πρόσφατης έκθεσης του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κογκρέσου των ΗΠΑ, μπορεί να μας δείξει σε γενικές γραμμές τι περίπου έχουν στο μυαλό τους οι ακτιβιστές στην άλλη όχθη του Ατλαντικού.[1] Την περίοδο 1979-2007 το μέσο πραγματικό εισόδημα του πλουσιότερου 1% των αμερικάνικων νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 275%.

Για την αντιδογματική γραφή του Σοφιανού Χρυσοστομίδη

Του Γιάννη Παπαθεοδώρου, Αυγή, ΕΝΘΕΜΑΤΑ, 11.12.11

Μαθαίνω πως σύντομα ο Σοφιανός έχει γενέθλια – κλείνει, μου είπαν, τα ενενήντα. Μαζί με τις αυτονόητες θερμές ευχές μας, ας σχολιάσουμε αυτή τη ζηλευτή μακροημέρευση, με όρους συντροφικούς — ας μη φοβηθούμε τη λέξη: δηλώνει συλλογικότητες και αλληλεγγυότητες με μακρά ιστορία στο χώρο της Αριστεράς. Πράγματι, ο χρόνος στάθηκε ευνοϊκός μαζί του, αλλά αυτό δεν είναι αναγκαία και ικανή συνθήκη για να τιμήσουμε ένα πρόσωπο εγνωσμένου άλλωστε κύρους. Κάτι άλλο λοιπόν πρέπει να μας έφερε απόψε εδώ, κάτι που υπερβαίνει το σεβασμό και μπορεί να μας απασχολήσει πολιτικά, γιατί αφορά την ίδια την ταυτότητα της ανανεωτικής Αριστεράς, την παρουσία της στη δημόσια σφαίρα.

Εν όψει «τεκτονικών» αλλαγών

Του Παναγιώτη Παναγιώτου, ΕΘΝΟΣ.gr,10.12.11

Ολες οι τελευταίες έρευνες κοινής γνώμης συγκλίνουν σε ορισμένα ενδιαφέροντα πολιτικά ευρήματα. Το πρώτο αφορά το ενδεχόμενο για μια 7κομματική ή 8κομματική Βουλή, με αντίστοιχη μεγάλη πτώση του δικομματισμού. Αυτό αλλάζει ριζικά όλο το πολιτικό σκηνικό, τροφοδοτεί «οριζόντιες» αναδιαρθρώσεις, ευνοεί «νέες πολιτικές αφίξεις» και «ρευστοποιεί» ιδιαίτερα το πολιτικό περιβάλλον, πολλαπλασιάζοντας την «εσωτερική» και «εξωτερική» κινητικότητά του. Εγγράφει μάλιστα στην ημερήσια διάταξη την ανάγκη μιας αλλαγής του εκλογικού νόμου, καθώς κάθε εκλογικός νόμος πρέπει να «υπηρετεί» και όχι να «διαστρέφει» τις πολιτικές τάσεις της κοινωνίας. Ο υπάρχων λ.χ. εκλογικός νόμος με την πριμοδότηση του πρώτου κόμματος με 50 έδρες, υπηρετούσε ένα κατά βάση δικομματικό πλαίσιο. Σήμερα όμως, λειτουργεί «απορρυθμιστικά», στις νέες πολιτικές κατευθύνσεις της κοινωνίας.